طایفه یاراحمد زایی

یاراحمد زایی، (شهنوازی)، از طوایف سنی مذهب بلوچ استان سیستان و بلوچستان. یاراحمدزایی‌ها در منطقه‌ای كه از شمال به كوه تفتان و از جنوب به استخر و از شرق و غرب به ماشكید و خاش محدود می‌شود، پراكنده‌اند.

در حدود 1276ش / 1897م یاراحمدزایی‌ها علیه نیروهای انگلیسی و قوای دولتی كه در منطقه بودند، شورش كردند و پس از درگیری‌های فراوان شكست خوردند و سرداران طایفه تبعید شدند. پس از چند وقت دولت از اعمال یاراحمد‌زایی‌ها چشم‌پوشی كرد و آن‌ها را بخشید. از آن پس این طایفه به شهنوازی معروف شدند.

گروهی از یاراحمدزایی‌ها اسكان یافته‌اند و شمار زیادی از آن‌ها كوچ می‌كنند. در گذشته محدوده كوچ یاراحمدزایی‌ها از شمال به كوه تفتان، از شرق به كوه مورپیش (مارپیچ)، از غرب به خاش و از جنوب به منطقة پسته‌زارهای وحشی منتهی می‌شد. كوچندگان یاراحمدزایی امروزه بین دهستان‌های شهرستان‌های ایرانشهر، خاش، زاهدان و سراوان استان سیستان و بلوچستان ییلاق و قشلاق می‌كنند.

طایفة یاراحمدزایی از 16 تیره مانند: سهراب‌زایی، شیروزایی، میرگُل زایی و ... تشكیل شده است كه این تیره‌ها به شاخه‌های متعددی نیز تقسیم می‌شوند.

ساختار طایفگی یاراحمدزایی‌ها بر اساس پدر تباری است و تمام اعضای طایفه از خط پدری بنیانگذار طایفه نسب می‌برند. رؤسای طایفه در میان یاراحمدزایی‌ها سردار نامیده می‌شوند. آخرین سردار طایفه (رئیس طایفه) سردارخان محمد‌خان و سردار سهراب‌خان یاراحمدزایی بوده‌اند.

شمار كوچندگان این طایفه در 1377ش 103 خانوار و 644 نفر برآورده شده است .

یاراحمدزایی‌ها نیز مانند دیگر طوایف سیستان و بلوچستان برای تأمین معاش به دامداری و پرورش گوسفند، بز، شتر و الاغ و ... می‌پردازند.

مآخذ

1.    گزارش عملكرد گذشته و وضع موجود بخش‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی استان سیستان و بلوچستان، سیستان و بلوچستان: 1361، ص 60.

2.    سایكس، پرسی. سفر‌نامه سایكس. ترجمة حسین سعادت‌نوری، تهران: 1366، ص 143-144؛ افشار سیستانی، ایرج. مقدمه‌ای بر شناخت ایل‌ها، چادرنشینان و طوایف عشایری ایران. تهران: 1366، 2/912.

3.    سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر كوچنده 1377، ‌جمعیت عشایری دهستان‌ها. تهران: 1378، ص 88، 91-93، 96، 101؛ سالزمن، فیلیپ، سی. «كوچ متفاوت دو طایفة بلوچ»، مجموعه كتاب آگاه، ایلات و عشایر. تهران: 1362ش، ص 185.

4.    بررسی ایلات و عشایر سیستان و بلوچستان. تهران: 1348، ص 61.

5.    افشارسیستانی.بررسی ایلات و عشایر سیستان و بلوچستان. 2/920.

6.    سرشماری اجتماعی ،اقتصادی عشایر كوچنده 1377، نتایج تفصیلی. تهران: 1378، ص 42؛ سالزمن. همان. ص 184-185.

7.    سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر كوچنده 1366، نتایج تفصیلی. تهران: 1378، ص 49.

معصومه ابراهیمی

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی