نشر دانش
نشر دانش، مجلة تحقيقي علمي و انتقادي نشر دانش از آذرماه 1359ش از سوي كميتة ترجمه و تأليف و تصحيح كتابهاي دانشگاهي شروع به انتشار كرد. نام اين كميته اندكي بعد به «مركز نشر دانشگاهي» تبديل شد و به جز اين نشريه، مجلات تخصصي متعددي را طي ساليان طولاني چاپ و منتشر ميكرد. نشر دانش از آغاز به مديريت و سردبيري دكتر نصرالله پورجوادي و مديريت داخلي و دستياري حسين مشتاق منتشر شده و مدت بيست سال انتشار آن ادامه پيدا كرده است.
نخستين شمارة نشر دانش در آذر و دي 1359ش در 5000 نسخه انتشار يافت. اين شماره حاوي مطالبي دربارة معرفي كميتة ترجمه و تأليف به قلم دكتر پورجوادي و مقالاتي دربارة فهرست آثار ابنسينا به قلم كامران فاني، حروف چيني دستي از حسين معصوميهمداني و ويرايش كتابها و مجلات علمي و چند مقالة ديگر است. [نشر دانش، سال 1 شمارة 1]، مجله در دورة اول انتشار سالي 6 شماره و پس از آن هر سال چهار شماره منتشر كرده است. نشر دانش از حيث تقسيمبندي بخشها و تأكيد بر مقالات نقد كتاب كما بيش به مجلة راهنماي كتاب شباهت دارد، بخش عمدهاي از مقالات هر شماره به نقد و بررسي كتابهاي تازه چاپ اختصاص داشته، اگرچه چند بار در طول ساليان انتشار تغييراتي در تقسيمبندي شمارهها به وجود آمد.
اما به بخش نقد كتاب همواره توجه بيشتري مبذول شده است. درين بخش به جز كتابهاي منتشره در ايران، به كتب فارسي چاپ خارج و نيز آثار مهم به زبانهاي اروپائي در باب ايران توجه شده است. بخش ديگر مجله تحت عنوان «يك كتاب در يك مقاله» كه معمولاً مقالات آن را ناصر ايراني نوشته حاوي تلخيص يكي از كتب تازه چاپ مهم دربارة ايران است. [رك: شمارههاي گوناگون نشر دانش].
در هر شماره گزيدهاي از مهمترين كتابهاي تازه چاپ شده هم به اختصار معرفي شده است. با اينكه هر اثر در دو سه سطر معرفي گرديده معهذا اين اطلاع مختصر براي كساني كه ميخواستند بر آخرين كتب منتشره در رشتههاي مختلف وقوف يابند مفيد بوده است. اخبار علمي و فرهنگي بخش ديگري از مندرجات دائمي نشر دانش است كه همواره صفحات معيني را در برگرفته است. سرمقالههاي نشر دانش را معمولاً دكتر پورجوادي نوشته است، اما گاه كسان ديگري هم سرمقالة نشر دانش را نوشتهاند. اين مجله در مدت بيست سال با همت و مديريت داخلي حسين مشتاق منتشر شده است. مشتاق با تجربة سه سالهاي كه از مديريت داخلي مجلة يغما داشت به خوبي توانست امور مجله را درين مدت طولاني بچرخاند. در نشر دانش در طول دوران انتشار مقالات اساسي و مفيد فراوان به چاپ رسيده، بخشي از اين مقالات كه در موضوعات مرتبط با هم بودهاند جداگانه به صورت چند كتاب و مجموعه مقاله به طبع رسيده و يكجا در اختيار خوانندة علاقمند قرار گرفته است. به ويژه در باب نشر و ويرايش آثار قبل از چاپ و نيز پيوستن به ميثاق جهاني كپيرايت اين مجله همواره پيش قدم در نشر مقالات مستدل بوده و مجموعة آنها را در چند كتاب جداگانه هم به طبع رسانده است. نشر دانش پس از بيست سال انتشار و پس از كنارهگيري دكتر نصرالله پورجوادي در پايان 1382 از انتشار منظم فروماند. در طي دو سالة اخير تنها دو شمارة آن به همت احمد سميعي گيلاني منتشر شده است.
مآخذ:
دورههاي مختلف مجلة نشر دانش؛ قاسمي، سيدفريد. مطبوعات كتابگزار. تهران: خانة كتاب، 1382، جلد اول، صفحات441- 462.
عبدالمحمد روح بخشان