اسکندرنامه

اسکندرنامه برگرفته از وبسایت سلام صدا قابل بازیابی ازhttps://hiword.ir/%D8%A7%D8%B3%D9%83%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%AC%D9%88%DB%8C/

اسکندرنامه نام کتابهایی به نظم یا به نثر در باره اسکندر مقدونی پادشاه مقدونیه (323- 356.م) است. موضوع این کتابها که در ان تاریخ و افسانه به یکدیگرآمیخته است عبارتند از: تولد اسکندر، لشگرکشی‌ها و سفرهای او، جنگهای او با دارا (داریوش سوم)، ازدواج او با روشنک دختر دارا، جنگ با دیوان و پریان، ساختن شهرهایی به نام اسکندریه، ساختن آیینه اسکندری و جام جهان‌نما، سد یاجوج و مأجوج (موجود افسانه‌ای)، سفر او به ظلمات در جستجوی آب حیات و سرانجام گرفتاری و مرگ او درظلمات.

اسکندرنامه‌های مشهوری که وجود دارد عبارتند از: اسکندرنامه قدیم که در زمان ساسانیان از یونانی به پهلوی، سپس از پهلوی به سریانی و بعد به عربی و احتمالاً در زمان سامانیان به فارسی ترجمه شده است. نثر کتاب روان و آمیزه‌ای از حقایق تاریخی، روایتهای سریانی و افسانه‌های ایرانی است. همین افسانه‌ها به شاهنامه فردوسی و خمسه نظامی راه یافته است.

مشهورترین اسکندرنامه منظوم، اسکندرنامه نظامی است که دو بخش دارد: «شرفنامه» بخش تاریخی و «اقبالنامه» یا «خردنامه سکندری» که بخش اخلاقی عرفانی ان است. در این بخش اسکندر، حکیم و پیامبر معرفی می‌شود و نظامی، افکار فلسفی و پندهای خود را به نام ارسطو، افلاطون و سقراط در ان بیان می‌کند، اسکندرنامه (صفوی) که از داستانهای عامیانه فارسی است. این داستان به نثر و سرشار از صحنه‌های عیاری، جنگاوری و جادوگری است. شخصیت اصلی ان مهمتر نسیم عیار است.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

صدیقه فروزنده محفوظ