آسوریان
آسوریان، از گروههای قومی ساکن در ایران و برخی کشورهای دیگر که هویت، فرهنگ و تاریخ مختص به خود دارند.
جمعیت آسوریان جهان را بین 300.000 تا حدود یک میلیون نفر تخمین زدهاند که در ایران، عراق، ترکیه، اروپا، امریکا و اتحاد جماهیر شوروی سابق زندگی میکنند. آسوریان ایران تا پیش از انقلاب بین 70.000 تا 90.000 نفر بودهاند[۱].
آسوریان ایران بیشتر در مناطق تهران، ارومیه اهواز، باختران، همدان، قزوین، اصفهان، تبریز و سلماس پراکندهاند. آسوریان در مناطق کوهستانی عراق و ترکیه نیز سکونت دارند[۲].
آسوریان اصلاً مسیحیان سریانی زبان و از نژاد سامی هستند. برخی آنها را از نسل آشوریان کهن و برخی آنها را از قوم سریانی میدانند. اسوریان به چند فرقه تقسیم میشوند: گروهی که به اعتقادات نسطوری پایبندند (نسطوریان)، آسوریان یعقوبی مونوفیزیت (یعقوبیه)، آسوریان وابسته به کلیسای رم (کلدانیان)، اسوریان ارتودکس یونانی و پروتستانت انجیلی و آسوریان یهودی ارامی زبان که در نواحی سلماس زندگی میکنند و از سابقه تاریخیشان اطلاع دقیقی در دست نیست[۳].
زبان آسوریان از خانواده زبانهای سامی (حامی ـ سامی) است و به ارامی تلمود بابلی و مندایی نزدیک است[۴].
زبان آسوری معاصر در ایران، گویش مردم اطراف دریاچه اورمیه است. در 1256ق / 1840م هیأتهای تبلیغی مسیحی در این منطقه به فعالیتهای فرهنگی پرداختند و چند مدرسه و یک چاپخانه در آنجا تأسیس کردند. از ان پس خط سریانی نسطوری که تنها برای مقاصد دینی به کار میرفت کاربرد عمومی یافت. اما به جهت اختلاف دو فرقه نسطوری و یعقوبی 2 نوع خط رواج پدید آمد[۵].
آسوریان همواره تاریخی پر فراز و نشیب داشتهاند و اغلب به جهت داعیه استقلال جنگ و خونریزیهای زیادی را پشت سر نهادهاند. بیشتر اوقات با همسایگان کرد خود در جنگ و ستیز بودند. مبلغان بیگانه از اوایل قرن 19 به درگیریهای کردان و اسوریها اشاره کردهاند در کشاکشهای 1257ق / 1841م اسوریها از گردان شکست خوردند و در درگیری 1263ق / 1847م 10.000 آسوری کشته شد[۶].
در جنگ جهانی اول آسوریان با روسها متحد شدند و علیه عثمانیان به جنگ پرداختند. پس از فروپاشی حکومت روسیه تزاری به حمایت انگلستان علیه نیروهای ترک و کرد به مبارزه پرداختند. در حقیقت آسوریان خواهان بازگشت به سرزمینی که آن را سرزمین اجدادی خود میدانند و مناطقی از کردستان و عراق را شامل میشود، و تشکیل دولتی مستقل بودند. جامعه ملل در 1344ق / 1925م منطقه شمالی موصل را مسکن آسوریان دانست و دولت خودمختار آنها را در آن سرزمین اعلام کرد. اما دولت عراق این حکم را نپذیرفت و به قتل عام و غارت و ویران کردن روستاهای آسوریان پرداخت که البته موجب بازگشت آسوریان به مساکن قدیم خود در غرب دریاچه ارومیه شدند[۷]. بنا بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اسوریها همچون دیگر اقلیتهای اهل کتاب از حقوق شهروندی خاص و آزادی اجرای مراسم دینی برخوردارند. در مجلس شورای اسلامی نیز آسوریها نماینده دارند[۸].
نیز نگاه کنید
مآخذ
- ↑ دایرهالمعارف بزرگ شوروی.
- ↑ Tsereteli, K. G., The Modern Assyrian Language, Moscow, 1978. p 16, 17.
- ↑ فیلد، هنری. مردمشناسی ایران. ترجمه عبدالله فریار، تهران: 1343، ص 59؛ Tsereteli, Ibid. P. 16, 17, 23.
- ↑ Americana, ذیل زبانهای ارامی و سامی; Tsereteli, Ibid. P. 16.
- ↑ Tsereteli, Ibid. P. 18.
- ↑ Waterfield, Robin E, Christians in Persia, London, 1973, P. 106, 107, 130.
- ↑ امیره، منشی، س. حقوق پایمال شده اسوریها به دست دولت بریتانیا. تهران: اشتار، 1362، ص 88؛ بهار، محمدتقی. تاریخ مختصر احزاب سیاسی. ج 1، تهران: 1357، ص 279؛ رامسینی، بانیپال. قتل عام اشوریان. تهران: ایلونا، 1361، ص 25-45.
- ↑ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. اصل 13.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
مسعود جلالی مقدم
تلخیص از مقاله اسوریان دایرهالمعارف بزرگ اسلامی. تألیف مسعود جلالی مقدم
تلخیصکننده: معصومه ابراهیمی