آسیا
آسیا، کارافزار خرد و آرد کردن گندم و جو و برخی دانههای گیاهی.
از آسیا برای خرد و نرم کردن سنگ نمک و گچ و گرفتن روغن و شیره از دانههای روغنی استفاده میکنند.
واژه آسیا مخفف آسیاب و در اصل اسْ اب (اس: سنگ) بوده که در تحول فونتیکی زبان به صورت آسیاب و آسیا، یعنی سنگی که با آب میگردد، درآمده است. بعدها آسیا را برابر و به معنای آس گرفته و آس گردنده با آب، باد، دست و ستور... را به ترتیب آسیای آبی، آسیای بادی، آسیای دستی و آسیای ستوری و ... گفتهاند[۱].
آسیا از کهنترین دستاوردهای صنعتی انسان بوده است. بنابر برخی روایتهای افسانهای اسلامی،آادم نخستین سازنده سنگ آسیا بود و آسیا کردن با آن را آموخت[۲]. کشف سنگهای اسیا در کاوشهای تپه حصار دامغان[۳] پیشینه کاربرد این کارافزار را به زمان پیش از تاریخ میرساند. احتمالاً سادهترین آسیایی که انسان برای خرد کردن دانهها به کار برد دو سنگ ناسفته بود، که یکی را بر روی دیگری میغلتاند تا دانهها را در میان آن دو خرد کند[۴]. هنوز نمونه این کارافزار ابتدایی در میان برخی ایلات و عشایر ایران، از جمله لرهای کهگیلویه به کار میرود[۵] . بعدها انسان از نیروی آب، باد و ستور در گرداندن سنگهای آسیا استفاده کرد.
نیز نگاه کنید
مآخذ
- ↑ شمسقیسرازی، محمد. المعجم. به كوشش محمد قزوینی و محمدتقی مدرسرضوی، تهران: دانشگاه تهران، 1338، ص 305؛ تتوی، عبدالرشید. فرهنگ رشیدی. به كوشش محمد عباسی، ج 1، ذیل اس، ص 111.
- ↑ نیشابوری، ابراهیم بن منصور. قصصالانبیاء. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1340، ص 23-24؛ بلعمی، ابوعلیمحمد. تاریخ بلعمی. به كوشش محمدتقی بهار و محمدپروین گنابادی، تهران: ادارهكل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص 86.
- ↑ ویلسن، كریستی. تاریخ صنایع ایران. ترجمهعبدالله فریار، تهران: بی ناشر، 1317، ص 30-31.
- ↑ یادداشت مؤلف.
- ↑ بلوكباشی، علی. «ایل بهمئی»، هنر و مردم. ش 36 (1344)، تهران: وزارت فرهنگ و هنر، ص 25. تلخیص: بلوكباشی، علی. «اسیا»، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی. تهران: 1367، ج 1، ص 371-373.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
علی بلوکباشی