میرزا حسنعلی عکاس
ميرزا حسنعليعكاس، (؟ / ؟) يا ملاحسنعلي عكاس،1 از عكاسان دربار ناصري از حدود دهة 90 قمري، عكاسي را در مدرسة دارالفنون و اروپا3 فرا گرفته بود. از عكسهاي او تعداد فراواني در مجموعه عكسهاي آلبومخانة* كاخ گلستان موجود است. او از بسياري سفرهاي ناصرالدين شاه در داخل ايران عكسبرداري كرده است. برخي از عكسهاي او توسط ميرزا ابوتراب نقاش، برادر كمالالملك، نقاشي شده و در سفرنامة دوم خراسان به چاپ رسيدهاند. بر روي عكسهاي او عبارت «عملخانهزاد حسنعلي»، «جاننثار، حسنعلي عكاس»، «حسنعلي عكاس حضور همايون» ديده ميشود.3 اعتمادالسلطنه در كتاب المآثر و الآثار كه به 1306ق/ 1888م تأليف شده، او را عكاسباشي دربار معرفي كرده است.4 برخي پژوهشگران رقم اسم او را حسينعلي نوشتهاند،5 كه بر پاية اسناد و مدارك معتبر بر جاي مانده از دوران قاجار و نوشتههاي روي عكسهاي وي درست نميباشد.
مآخذ:
1. معرفي عكاس. با دستخط ناصرالدين شاه بر روي عكسي از شاه و مليجك. آلبوم شمارة 210 آلبومخانة كاخ گلستان.
2. افشار، ايرج. گنجينة عكسهاي ايران. تهران: نشر فرهنگ ايران، 1370، ص51.
3. ذكاء، يحيي. تاريخ عكاسي و عكاسان پيشگام در ايران. به كوشش كريم امامي، تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1376، ص83- 84 با افزودهها.
4. اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان. چهل سال تاريخ ايران در دورة پادشاهي ناصرالدين شاه (المآثر و الآثار). به كوشش ايرج افشار، چ دوم، ج اول، تهران: 1374، اساطير، ص48.
5. ذكاء. همانجا. ص51.
محمدرضا طهماسب پور