عبدالله قاجار

قاجار، عبدالله، ( د 1266ق / 1326ق ـ  1908م / 1849م)، از عکاسان  مشهور دوره ناصری و مظفری.

عکس‌های بسیاری از او با موضوعات چهره، مناظر و آثاز باستانی و تاریخی در میان آلبوم‌های کاخ گلستان و در دست خانواده‌ها و اشخاص وجود دارد. وی فرزند جهانگیر میرزای قاجار از شاهزادگان و نوادگان فتحعلی‌شاه قاجار بود. پس از انجام تحصیلات مقدماتی وارد مدرسه دارالفنون شده به تکمیل معلومات خود پرداخت و فن عکاسی را فراگرفت و پس از چندی در عکاسخانه دارالفنون^* به کار مشغول شد. در زمان وزارت علوم علیقلی میرزا اعتضادالسلطنه و با کمک معیرالممالک در حدود 1295ق /1878م برای تحصیل عکاسی به فرانسه فرستاده شد. یک سال و نیم در پاریس به آموزش علوم عملی عکاسی پرداخت. و سپس به مدرسه دارالفنون سالزبورگ در وین رفت. عبدالله قاجار، حدود چهار سال در اتریش به تحصیل فنون عکاسی و فتولیتوگرافی و امور مربوط به چاپخانه پرداخت. پس از بازگشت به ایران، اداره امور چاپخانه در مدرسه دارالفنون و امر هنر آموزی به شاگردان دارالفنون به وی سپرده شد. به دلیل کمی امور چاپی و انتشارات در آن زمان، وی بیشتر همت خود را در عکاسی به کار برد.  

عبدالله قاجار، یکی از عکاسانی است که مأموریت‌های دولتی بسیاری را در زمینه عکسبرداری از نقاط مختلف ایران با تهیه گزارش‌های تصویری به انجام رسانده است. در آخرین سال‌های دوران ناصری و مظفری و چند سال پس از آن که چاپ کتاب و روزنامه در تهران فزونی یافت، وی چند سالی ریاست مطبعه شاهنشاهی را بر عهده داشت.

او همچنین یکی از معدود پیشگامان عکاسی و فن چاپ به روش‌های علمی در ایران بوده است.

عکاسخانه او در بالاخانه‌ای در جنب مدرسه دارالفنون بود.³ عکس مشهور فرمان مشروطیت در دست تجار تهران را وی عکسبرداری کرده است.

ایوانف مشهور به روسی خان، ماشاءالله خان عکاس^* و محمدجعفر خان خادم از شاگردان او بودند.

مأخذ:

1.    عبدالله میرزا. عکاس مخصوص، تربیت (روزنامه). تهران: کتابخانه ملی با همکاری سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش، چ 1، ج 1، ص 40-52.

2.    

3.  

4.    همان. ص 45-46.

محمدرضا طهماسب پور