ملک قاسم میرزا

ملک قاسم میرزا، (ز 1222ق/ د 1277ق)، شاهزاده قاجار و از نخستین ایرانیانی که با فن عکاسی به روش داگرئوتیپ^* آشنایی یافته بود.

او پسر فتحعلی‌شاه قاجار و از شاهزادگان نیک‌اندیش و نوجوی زمان خود در کسب علوم و مهارت‌های فنی بود و با زبان‌های انگلیسی، فرانسه، روسی، ترکی، عربی و هندی آشنایی بسیار داشت.²

در کسب علوم و دانش‌های جدید کوشا بود و خود نیز مدرسه‌ای به سبک جدید در شیشوان اورمیه تأسیس کرد. او با خارجیان و از جمله کشیش‌های پروتستان مقیم اورمیه روابط نزدیکی داشت. ملک قاسم میرزا دوستدار هنر بود و به نقاشی عشق می‌ورزید و دستی نیز در نقاشی داشت.

وی همچنین، عکس‌‌هایی را به روش داگرئوتیپ در اورمیه عکسبرداری کرده بود. کار عکسبرداری ملک قاسم میرزا را می‌توان بر اساس شواهد شفاهی حتی متقدم بر کار برخی خارجیان در ایران بشمار آورد.

مآخذ

1.    نیزنک: محمود میرزا. گلشن محمود. نسخه خطی، ش ف 95، کتابخانه ملی ایران، در بیان احوال نواب ملک قاسم میرزا، ص 80.

2.    تورنتن، لین. تصاویری از ایران. (سفر کلنل ف. کلمباری به دربار شاه ایران)، ترجمه مینا نوایی با مقدمه علی بلوکباشی، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1374، ص 58-59.

3.    ذکاء، یحیی. تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران. به کوشش کریم امامی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص 9-17.

4.    Adle, Ch., avec la collaboration de yahya zoka, «Notes et Documents sur la photographie Iranianne et son Histoire», studia Irannica, Leiden: Brill, 1983, Vol XII.

نیزنک: ذکاء. همان. ص 8-17.

محمدرضا طهماسب پور