تناسخ

تناسخ، در لغت به معني تغيير دادن چيزي ديگر است و در اصطلاح فلسفة قديم عبارت است از انتقال روح از كالبدي به كالبد ديگر.¹ تناسخ، باور كساني است كه به رستاخيز مردگان قائل نيستند و برآنند كه روح از طريق انتقال به كالبد‌هاي گوناگون، تصفيه مي‌شود و به رهايي مي‌رسد. اقسام تناسخ: تناسخ، بر حسب كالبدي كه روح بدان انتقال مي‌يابد به چهار قسم تقسيم مي‌شود: 1) نسخ، انتقال روح از انسان است به كالبد انساني ديگر؛ 2) مسخ، انتقال روح از كالبد انسان است به پيكر حيوان؛ 3) فسخ، انتقال روح از پيكر انسان است به گياه؛ 4) رسخ، انتقال روح از كالبد انسان است به جهاد.² پيداست كه كمال و نقص ارواح به همين صورت است، يعني مسخ نسبت به نسخ ناقص‌تر است و فسخ، نسبت به مسخ و سرانجام رسخ، ناقص‌ترين مرحله و مرتبة ارواح است. روح نسخ شده از ساير ارواح كامل‌تر و روح رسخ شده از همة ارواح ناقص‌تر است.

نسخ ← تناسخ                                                                                              فسخ ← تناسخ

مسخ ← تناسخ                                                                                    رسخ ← تناسخ

مآخذ:

1.              تهانوي، كشاف‌ اصطلاحات. مادة تناسخ.

2.              سهروردي، يحيي به حبش. مجموعة مصنفات. 2/216؛ سبزواري، ملاهادي. شرح منظومة حكمت. 5/195.

اصغر دادبه