موسیقی هرمزگان
استان هرمزگان فرهنگهای گوناگونی را در درون خود جای داده است. طی قرنها فرهنگ ساحلنشینان دریاهای جنوبی ایران به خاطر همسایگی و ارتباط با فرهنگهای سواحل جنوبی دریاها و برخورد با مهاجرین سرزمینهای آفریقا و کشورهای عربی، آمیزهای از فرهنگهای یاد شده گردیده است. موسیقی و جلوههای فرهنگی در هرمزگان متنوع و رنگارنگ است و حوزههای مختلفی از زندگی مردمان را در برمیگیرد. مناطق شرقی، غربی، مرکزی و شمالی هرمزگان هر کدام فرهنگ و موسیقیهای ویژهای دارند که در عین ارتباط با هم دارای تفاوتهای قابل توجهی نیز هستند. آئینهای عروسی، سوگ، موسیقی درمانی و مراسم صوفیانه بخشهای مهمی از فرهنگ و موسیقی هرمزگان را تشکیل داده است.
موسیقی مراسم عروسی و شادمانی
آوازها و ترانههای مراسم عروسی بخش وسیع و مهمی از موسیقی این ناحیه است که در تنوعی قابل ملاحظه از شرق تا غرب این استان جریان دارد. سازهایی که در این نوع مجالس استفاده میشوند در مناطق مختلف هرمزگان متفاوتاند. عود*، دورنِگه*، مُرواس*، انواع دهل*، جوره، دایره*، سُرنا*، تمبک*، نیانبان*، نقاره*، نیجفتی*، نی*، چاک (تخته) از جمله این سازها هستند. آوازهها و ترانههای مراسم عروسی غالباً توسط تکخوان و پاسخ حاضرین اجرا میشود.
موسیقی مراسم اهل هوا
اهل هوا به کسی گفته میشود که گرفتار یکی از بادها شده باشد. به اعتقاد اهل هوا این بادها نیروهای مرموز و جادوییاند که جسم و روان انسانها را تسخیر میکنند. مشهورترین بادهای رایج در هرمزگان شامل زار، نربان، مشایخ، لیوا و... است که هر کدام انواع مختلف دارند. مهارکردن این بادها فقط با برگزاری مجالس و آئینهای ویژه ممکن است. موسیقی، آوازها و سازها نقشی محوری و تعیینکننده در این مراسم دارند. سازهای پوست صدا* در انواع مختلف مهمترین سازهای مورد استفاده در این مراسم هستند. موسیقی مجالس اهل هوا به مانند خود مجالس و اعتقادات مربوط به آنها منشاء آفریقایی داشته و قرنها قبل توسط بردگان و مهاجرین از آفریقا به سواحل جنوبی ایران منتقل شده است. این انتقال البته همراه با تغییرات قابل توجهی بوده است.
موسیقی کار
آوازهای کار بخشی از موسیقی هرمزگان است که به خاطر موقیعت جغرافیایی و نحوه معیشت مردمان، بخش مهمی از آنها مربوط به کارهای دریایی بوده است. آوازهای پاروزنی، صید، بادبانها، لنگر، به آب انداختن کشتی، حمل بار و... انواع مختلفی از این آوازها هستند. این آوازها غالباً به صورت مبادله آهنگ میان تکخوان و همسرایان (دریا نوردان) اجرا میشده است.
لالاییها، آوازهای صوفیانه و آوازهای سوگ نیز هر کدام بخشی از پیکره موسیقی هرمزگان را تشکیل دادهاند[۱][۲][۳][۴].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
محمدرضا درویشی