ثنویت
ثنویت، اعتقاد به وجود دو خالق و مدبر در عالم. معتقدان به دو خالق را ثنوی و نیز زندیق نامیدهاند[۱]. اساساً قول به دو مبداء برای جهان، پدیدهای کهن است که ازان به دو گانه انگاری یا ثنویت یاد میشود.ارای فرقههای مختلف ثنوی و بزرگانان فرقهها، به رغم وحدت در قول به دو خدا (فاعل خیر و فاعل شر) در فروع با هم متفاوت است. بحث از قدیم بودن دو خدا یا حادث بودن خدای شر، نحوه حدوث خدای فاعل شر، پیدایی عالم و ویژگیهای هر یک از دو خدا، از مهمترین اختلاف نظرهای فرعی در میان فرقههای ثنوی است. متکلمان مسلمان نیز در دو جا به بحث از ثنویت و ردان پرداختهاند:
- در اثبات توحید و به اقتضایان، نفی ثنویت میشود[۲]؛
- در بحث رنجها و شرور و حکمتانها. چون مهمترین توجیه ثنویون برای قول به دو مبداء، وجود شر در عالم است[۳].
میتوان گفت عقیده ثنویون بر سه مقدمه استوار است:
- مقدمه اول، خارج نبودن امور عالم از دو حال، خیر یا شر؛
- مقدمه دوم، قول به تضاد میان خیر و شر؛ و
- مقدمه سوم منع صدور افعال متضاد از فاعل واحد[۳].
در نتیجه این مقدمات ثنویون معتقد بودند که در عالم دو خالق وجود دارد که یکی خالق همه خیرها و دیگری خالق همه شرهاست.
ثنوّیه← ثنویت
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
امیرحسین ساکت اف