انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، انجمني به منظور معرفي و بزرگداشت بزرگان و مفاخر فرهنگ و تمدن ايران و اهتمام به حفظ و نگهداري آثار تاريخي و ملي. اين انجمن در 1304ش با نام «انجمن آثار ملي» تأسيس شد و اكنون نيز به فعاليت خود ادامه ميدهد.1
انجمن آثار ملي به ابتكار سردار معظم خراساني (عبدالحسين تيمورتاش) و به همت تني چند از رجال آن دوران به صورت عامالمنفعه و غيردولتي تأسيس شد.2
در نخستين اساسنامة انجمن، هدف از تشكيل آن «پژوهش علاقة عامه به آثار قديمة علمي و صنعتي ايران و سعي در نگهداري صنايع مستظرفه و صنايع دستي و حفظ سبك و شيوة قديم آنها» ذكر شده است.
پس از تصويب قانون حفظ آثار عتيقه در 1311ش و تأسيس ادارة تحقيقات در وزارت فرهنگ، وظيفة تعمير و نگهداري ابنيه و آثار تاريخي و جز آن بر عهدة آن اداره قرار گرفت.3
نخستين اقدام مهم و اساسي انجمن، بناي آرامگاه حكيم ابوالقاسم فردوسي در طوس و برگزاري همايشي بينالمللي به مناسبت هزارمين سال تولد فردوسي در 1313ش در تهران بود.4
انجمن در طول فعاليت خود تا 1355ش بيش از سي آرامگاه و چندين بناي يادبود بنا كرد.
انتشار مجموعة گنجينة ايران يكي از فعاليتهاي مهم و ارزشمند انجمن آثار پيش از 1357ش است.
فعاليت انجمن آثار ملي در 1358ش متوقف شد و در 1365ش با نام «انجمن آثار و مفاخر فرهنگي» بار ديگر آغاز به كار كرد. طبق اساسنامة انجمن، مصوب 1366ش، انجمن زير نظر هيأت امنا اداره ميشود كه اعضاي آن عبارتند از: 1) رئيسجمهور(رياست عاليه)؛ 2) وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي؛ 3) وزير فرهنگ و آموزش عالي؛ 4) سه نفر از استادان و شخصيتهاي دانشگاهي به معرفي وزير فرهنگ و آموزش عالي و تأييد شوراي عالي انقلاب فرهنگي؛ و 5) سه نفر از عالمان و شخصيتهاي فرهنگي و هنري كشور به معرفي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي و تأييد شوراي عالي انقلاب فرهنگي.
مآخذ:
1. نوايي، عبدالحسين. «چگونه انجمن آثار ملي بنياد گرفت؟»، نامة انجمن. س اول، ش 1 (بهار1380)، ص96.
2. صديق، عيسي. يادگار عمر. تهران: فرهنگ روز، 1356، ص196.
3. بحرالعلومي، حسين. كارنامة انجمن آثار ملي. تهران: انجمن آثار ملي، 1355، ص 13 و 63.
4. همان. ص25-26.
پریسا کرم رضایی
1. دايرةالمعارف كتابداري و اطلاعرساني