فتوی

فتوی، آن‌چه عالم نویسد در موضوع حکم شرعی.

فتوی، فرمان فقیه و مُفتی است و آن‌چه فقیه نویسد برای مقلدان خود. فتوی، پاسخ یا نظر كتبی عالم و فقیه به سوالی درباره حکم شرعی امری است که انجام شده یا ممکن است انجام شود. فتوی و عمل فتوی دهنده را اِفتاء. شخص فتوی‌دهنده را، مُفتی و  شخص سوال‌کننده را مُستَفتی، نامند. فقهای شیعه اسلام، ایمان، بلوغ، عدالت، اجتهاد مطلق، ضبط؛ یعنی، اهل سهو و نسیان نبودن و حیات را از شرایط مفتی دانسته و معتقدند حکم استفتاء شده نباید از ضروریات دین اسلام باشد. زیرا حکم  ضروری، بدیهی و قطعی است، نیز مورد فتوی باید از احکام شرعیه فرعیه باشد، نه در اصول دین و عقلیات، همچنین مفتی دیگری، قبلاً در آن باره، استفتاء نکرده باشد. صاحب جواهر، فتوی را، اخباری از سوی خداوند، درباره یک حکم شرعی متعلق به کلی می‌‌داند. فقهای مسلمان، فتوی را اخص از اجتهاد می‌دانند، زیرا اجتهاد، استنباط احکام است و افتاء، ارشاد به حکم استنباط شده. قبول فتوی به اذن امام(ع) نیازمند نیست، بلکه روا بودن فتوا به کتاب و سنت و حتی به حکم عقل، ثابت و واجب است.

مآخذ:

1.    منتهی‌الارب به نقل از، دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامه دهخدا. تهران: مؤسسه دهخدا، ج11/16977.

2.    دهخدا. همانجا.

3.    مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف بزرگ اسلامی. فرانکلین: ج2/1144؛ نجفی، محمدحسن. جواهرالکلام. دارالاحیاء التراث العربی، ج40/22.

4.    مصاحب. همانجا.

5.    نجفی. جواهرالکلام. ج40/100.

6.    همان. ج40/22.

7.    همانجا.

اسدالله معظمی گودرزی