ساق پیچ
ساق پیچ ،نواری پارچه ای و یا نوعی پوشش پارچه ای،و یا گاه چرمی و مانند آن که ساق پا را با آن بپوشانند.1
ایران باستان٭: در ایران،قبل از آریاییان،بر ساق پای برخی از جنگیان ایلام باستان نوعی ساق پوش دیده می شود.2 که اغلب از قوزک پا تا زیر زانوان را می پوشاند. اما نوعی از این ساق پوش ها، گاه حتی تا بالای زانوان هم می رسید که با تسمه هایی به پا محکم شده بود.3
ابتدای اسلام تا مغول : در این دوره ها نیز از ساق پوش ها استفاده می شده است.4
مغول تا عصر حاضر: در دوره مغول اغلب ساق پوش ها،صفحاتی فلزی بودند.5 که در دوره های بعدی نبز استفاده می شد.6 صفویان ظاهرا غیر از صفحات فلزی،از قطعات چرمی و یا از الیاف متراکم و بافته شده نوعی گیاه نیز برای تهیه ساق پوشهای خود استفاده می کردند.7 این ساق پوش ها را معمولا با پنج بندینک به پا می بستند،یعنی پشت پا را این ساق پوش ها نمی پوشاند. در بیشتر مواقع زانوبندی نیز بر آن بسته می شد.8
--------------------------------
مآخذ :
1- یادداشت مولف.
2- Amiet,P.Glyptique Susienne,Paris,1972,vol I,P.223,vol II,Pl.160,no 1729
3- Ibid,vol I,Pp.229-235,260,vol II,Pl.161-164,175,no 1746-1770,1794-1798,2021
4- ابن اثیر،عزالدین ابوالحسن،الکامل فی التاریخ،بیروت،دارصادر،داربیروت، 1385ق/ 1965 م، ج4 صص 209-210 ، ج5 صص 81-82
5- Gray,B; La peinture Persane,Genève,1977,Pp.47-52
نسخه دیوان خواجوی کرمانی، بغداد. موزه لندن، لوندرز،Add.18113 ، ورقه 31 ; نسخه شاهنامه، تبریز، توپکاپی استانبول، عکاشه، باب الثالث،157-158 ، لوحه 153 رنگی
6- Gray,Pp.66-67,106
شاهنامه( رزم نامه ) تیموری، موزه لندن، لندرزor.2780 ، ورقه 213 ; خاورنامه ابن حسام، موزه هنرهای تزیینی تهران، ورقه 211 ; ، لصراف،شهاب، الفروسیة، الریاض، المکتبة العربیة السعودیة، 1421 ق، ج2 ، ص 244 ، لوحه 199 ، نقش سیاه و سفید، موزه برلین، S. 24
7- شاهنامه های کاخ گلستان، ش 1946 ، ص 39 ، 697 ، مجالس دوم، چهل و هفتم و هفتاد و پنجم ; ش 2245 ، ص 573 ، مجلس پنجاه و پنجم ; شاهنامه های موزه ایران باستان، ش 2120-312 ، ص 357 ، مجلس هفدهم ; همانجا ، تک برگ، ش 4532
8- Maddison,F;E.S.Smith; Science,tools & magic, the Nasser D.Khalili collection of Islamic art,ed,J.Raby,Oxford university press,vol XII,1997, Pp.28-29
کپی شاهنامه،ظاهرا دربار مغولان هند، حدود 1204-1205 ق( 1790 م )، مجموعه خلیلی، Mss 145 f 75a ; شاهنامه موزه رضا عباسی، داوری- شیرازی، ص 113 ، مجلس ششم