ایل زرزا
زرزا، از ایلات بزرگ كرد استان آذربایجان غربی.
ایل زرزا در برخی متون به صورت «زرزان» نیز آمده است.1 از وجه تسمیه و خاستگاه آنها اطلاع چندانی در دست نیست.
ایل زرزا در نواحی اشنویه و اورمیه و روستاهای اطراف آن سكونت دارند. در گذشته اكثر مردم ایل زرزا كوچنده بودند لكن امروزه یكجانشین شدهاند و گروههایی از آنها برای چرای دامهایشان به مناطق سردسیر و گرمسیر این سرزمین كوچ میكنند. كوچندگان ایل زرزا بین دهستانهای شهرستانهای اشنویه و نقده استان آذربایجان غربی ییلاق و قشلاق میكنند.2
ایل زرزا از 2 طایفه اصلی فتح علی خانی و عبدالله خانی و 5 طایفه جنبی پیوسته به ایل تشكیل شده است. هر یك از طوایف به تیرهها و شاخههای كوچكتر نیز تقسیم میشود. طایفه عبداللهخانی از طوایف مهم زرزاست و همه خوانین ایل از این طایفه برخاستهاند.3 ساختار ایلی به صورت ایل، طایفه، تیره، مال (یا خانوار) است. سرپرست ایل را خان بر عهده دارد. ریاست ایل را تا 1366ش سلیمان خان زرزا از طایفه عبداللهخانی بر عهده داشت.4
از شمار جمعیت كل ایل زرزا اطلاعی در دست نیست. شمار كوچندگان این ایل را در 1377ش 335 خانوار و 2956 نفر تخمین زدهاند.5
زمینهای حاصلخیز و آب و هوای مناسب و چراگاههای فراوان موجب شده است كه اقتصاد مبتنی بر دامداری و كشاورزی ایل رونق بسیاری بیابد. زنان نیز برای كمك به اقتصاد خانواده به بافتن جاجیم و فرش و قالی و ... میپردازند.6 مردم ایل زرزا سنی شافعی مذهبند.7
مآخذ:
1- مردوخ كردستانی، شیخ محمد. تاریخ كرد و كردستان یا تاریخ مردوخ. سنندج: 1351، ص 94.
2- سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر كوچنده 1377، جمعیت عشایری دهستانها. تهران: 1378، ص 21-30؛ ایرانشهر، نشریه شماره 22 كمیسیون ملی یونسكو در ایران. تهران: 1342، ج 1/121.
3- اسكندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. بندرانزلی: 1366، ص 411-412، 416-418.
4- اسكندرینیا، ابراهیم. همان. ص 33، 411-412.
5- سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر كوچنده 1377، نتایج تفصیلی. تهران: 1378، ص
6- مجیدزاده، یوسف. «ایل زرزا»، هنر و مردم. ش 8، خرداد 1342، ص 17-18.
7- ایرانشهر. همانجا.
معصومه ابراهیمی