بابا شمل

باباشمل، نشریه فكاهی و طنزآمیز باباشمل در زمره نشریاتی است كه در اثر فضای ایجاد شده پس از شهریور بیست در ایران شروع به انتشار كرد.  صاحب امتیاز این نشریه كه به صورت هفته‌نامه منتشر می‌شد، مهندس رضا گنجه‌ای از رجال سیاسی وقت بود كه خود او هم به «باباشمل» شهرت پیدا كرده بود. این روزنامه هفتگی در روزهای پایانی 1321ش موفق به كسب امتیاز از وزارت فرهنگ گردید و در 1322ش شروع به انتشار نمود. مهندس گنجه‌ای مدیر روزنامه، استاد و رئیس دانشكده فنی و یك‌ بار هم وزیر پست و تلگراف شده بود. او در 1290ش دیده به جهان گشود و در 15 شهریور 1374 در خارج كشور چشم از جهان بربست. وی شخصاً با ذوق و نویسنده‌ای خوش قلم بود و خیلی از مطالب مندرجه در باباشمل را شخصاً می‌نگاشت. هفته‌نامه باباشمل جمعاً مدت چهار سال منتشر شد و در 1326ش به كلی تعطیل گردید. نخستین شماره هفته‌نامه باباشمل كه به قطع كتابی و كوچك منتشر می‌شد در روز 25 فروردین 1322ش انتشار یافت و سرمقاله آن را مهندس گنجه‌ای نوشت و ضمن آن از روزنامه‌نگاران دوران مشروطه چون صوراسرافیل و دهخدا به خوبی یاد كرد. هر شماره باباشمل 8 صفحه داشت و در سال اول 47 شماره آن انتشار پیدا كرد.

مندرجات باباشمل به زبان طنز است و حتی اخبار خارجی و داخلی آن به صورت فكاهی و طنزآمیز تدوین شده است. باباشمل از 1322ش به طور مرتب طی سه سال منتشر شد و در این مدت 123شماره آن عرضه شد. اما پس از انتشار شماره 123 در 12 مهر 1324 نشریه باباشمل از انتشار بازماند. تعطیلی مذكور به سبب سفر مدیر مسئوول هفته‌نامه به اروپا بود كه ظاهراً دو سال به طول انجامید. از آن پس دوره دوم انتشار باباشمل در 29 مرداد 1326ش یا منتشر شد، شماره 124 آغاز گردید و در سرمقاله‌ای تحت عنوان «سفرنامه» علت تعطیلی و وقفه دو ساله را بیان نمود. از باباشمل در دوره دوّم انتشار بیش از 26 شماره منتشر شد و آخرین شماره آن (پیوسته150) در اسفند 1326ش منتشر گردید و ضمن آن مهندس گنجه‌ای اعلام كرد كه نشریه را به كلی تعطیل خواهد كرد و دلایل آن را بیان كرد.

هفته‌‌نامه باباشمل را به سبب آن‌كه در دوره آزادی مطبوعات شروع به انتشار كرده بود باید در زمره بهترین مطبوعات طنزی زبان فارسی به شمار آورد. با این نشریه گروه برجسته از نویسندگان طنز‌نویس این دوران همكاری نمودند. در این زمان روزنامه چلنگر از انتشارات حزب توده هم، نشریه‌ای فكاهی بود و شهرت بسیار به دست آورده بود مهذا باباشمل همچنان نزد عده‌ای به عنوان نشریه موفق طنز مطرح بود. از ویژگی‌های دیگر باباشمل آن بود كه برای هر یك از رجال سیاسی آن دوران لقبی انتخاب كرد كه نوعی با شخصیت او تناسب داشت.

نویسنده

سید ابوالحسن آل داود