محمد حجازی

حجازي، ‌محمد، (1280 ـ 1352ش) داستان نويس، روزنامه‌نگار، مترجم.

محمد حجازي ملقب به مطيع‌الدوله فرزند سيدنصرالله مستوفي (وزير لشكر) اهل تفرش و از مستوفيان مشهور بود. در تهران به دنيا آمد. تحصيلات ابتدايي را در خانه نزد پدر و معلم سرخانه به پايان برد. سپس در مدرسة سن لويي ادامة تحصيل داد.¹ پس از آن با گروهي از محصلين آن  دوره به اروپا رفت و مدرك مهندسي در رشتة تلگراف بي‌سيم گرفت. در فرانسه نيز علوم سياسي خواند و بعد به ايران آمد.² در بازگشت به وطن سمت‌هاي گوناگوني نظير مدير مجله‌هاي ايران امروز و پست و تلگراف به او محول شد. ضمن آن مقالات مختلفي در نشرياتي چون باباشمل به چاپ رساند.³ به مشاغل گوناگوني مانند عضويت در فرهنگستان ايران، رياست انجمن فرهنگي ايران و پاكستان، رياست بهداشت رواني و سلامت فكر و رياست ادارة ‌كل انتشارات و تبليغات ايران نيز دست يافت.⁴ چند دوره سناتور انتصابي و انتخابي تهران شد. به كشورهاي اروپايي، امريكا، شوروي، تركيه، هند و شمال آفريقا سفر كرد. سرانجام در اثر سكتة مغزي درگذشت.⁵ از مشهورترين رمان‌هايش مي‌توان هما (تهران، ‌چ4، 1333ش) ،‌پريچهر (تهران، چ5، 1308ش)، ‌زيبا (تهران، چ4 ، 1334ش) و آيينه (تهران، ‌چ9، 1338ش) را نام برد.⁶ رؤيا و رشد شخصيت از ترجمه‌هاي حجازي و حاجي آقا متجدّد از جمله آثار نمايشي وي هستند.⁷ شاخص‌ترين ويژگي داستان‌هاي حجازي نثر روان و لطيف آن‌هاست. او را بايد از نويسندگان پر كار دورة معاصر دانست. در نوشتن حكايات از شيوة نثر ادبي سعدي پيروي مي‌كرد.⁹

مآخذ:

1. اتحاد، هوشنگ. پژوهشگران معاصر ايران. تهران: فرهنگ معاصر، 1381، ج 5، ص 214.
2. احمدي. احمد و رزمجو، حسين. سير سخن. مشهد: باستان ،‌چ2، 1345، ج1، ص295.
3. اثرآفرينان. زير نظر سيدكمال حاج سيدجوادي، با همكاري عبدالحسين نوايي، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي ايران، 1377، ج2، ص266.
4. آرين‌پور، يحيي. از نيما تا روزگار ما. تهران: زوّار ،‌چ1، 1374، ص243.
5. اتحاد، هوشنگ. همان، ص215.
6. رحيميان،‌هرمز. ادوار نثر فارسي از مشروطيت تا سقوط سلطنت. تهران: سمت، چ1، 1380، ص99.
7. عبداللهيان، حميد. كارنامة نثر معاصر. تهران: پايا، 1378، ص63.
8. رحيميان، ‌هرمز. همان‌جا.

و نيز نگ: رنجبر، ‌احمد. ادب و حكمت و عرفان.‌ تهران: كتاب نمونه ،‌1353، ص 17ـ 18؛ سيفي فمي تفرشي، ‌مرتضي. سيري كوتاه در جغرافياي تاريخي تفرش و آشتيان. تهران: اميركبير، 1361، ص 269‌ـ 270؛ عابديني، ‌حسن. فرهنگ داستان نويسان ايران. تهران: دبيران، 1369، ص66؛ مرسلوند، ‌حسن. زندگينامة رجال و مشاهير ايران. تهران: الهام، چ1، 1373، ج3، ص 78ـ 80.

ابوالقاسم رادفر