بُنْچاقِ اورامان
بُنْچاقِ اورامان، سه سند ملكي بازمانده از سدة نخستين پيش از ميلاد.
اين سندها دربارة فروش دو تاكستان بوده كه بر روي پوست آهو نوشته شده و در نزديكي روستاي اورامان (كردستان) كشف شده است. دو سند آن به زبان و خط يوناني با تاريخ سلوكي، يكي معادل 87/ 88 پم و ديگري معادل 21/ 22 پم است. در پشت يكي از سندها كلماتي به زبان و خط پارتي نوشته شده كه خلاصهاي از متن يوناني است و تاريخ نگارش آن به احتمال از متن يوناني جديدتر است. سند سوم به زبان پهلوانيك (پارتي) است و تاریخ اشکانی منطبق با سدة نخست میلادی دارد.1 اين سندها اكنون در موزة بريتانيا نگهداري ميشوند. خط پارتي اين متن به خط سفالينههاي نسا نزديك است.2
اين سندها گواهي ميدهند كه درهمان سدة اول ميلادي زبان پهلوانيك جانشين زبان يوناني، در ديواني شاهنشاهي اشكاني شده و از نظر ساختار دستوري جملهها، نشان دهندة زبان پهلوانيك است. واژگان ايراني آن محدود و بيشتر واژهها آرامي است. بر روي هم اين سند 23 واژة ايراني ميانه دارد كه 15تاي آنها اسم خاص هستند.3
مآخذ:
1. تفضّلي، احمد. تاريخ ادبيات ايران پيش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، 1376، ص 77.
2. همان؛ نیزنک: راشد محصل، محمدتقي. كتيبههاي ايران باستان. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، 1381، ص 82.
3. سميعي، احمد. ادبيات ساساني. تهران: دانشگاه آزاد ايران، 1355، ص 47ـ 48.
نيز نك: زرشناس، زهره. زبان و ادبيات ايران باستان. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، 1382، ص 35.
ابوالقاسم رادفر