دایی جان ناپلئون(ادبیات)
دایی جان ناپلئون، داستان بلند تاریخی، اجتماعی و سیاسی طنزگونه و انتقادی.
رمان طنز دایی جان ناپلئون یکی از موفقترین رمانهای چاپ شده در سالهای اخیر است[۱]. ایرج پزشکزاد (ز 1306ش) حقوقدان، دیپلمات، طنزنویس و مترجم معاصر و مشهور ایران این اثر را در 1351ش خلق و چاپ کرد[۲]. زمینه تاریخی رمان فکاهی دایی جان ناپلئون به سالهای پس از جنگ جهانی دوم، یعنی زمان تغییرات بنیادین ساختارهای سیاسی و اجتماعی کشور میپردازد[۳].
این رمان داستان خانوادهای اشرافی را بازگو میکند که هریک از اعضای آن در جهت حفظ امتیازهایی که دوران آنها سپری شده است، بیهوده تلاش میکند. دایی جان بزرگترین عضو این خانواده، چکیده بیمارگونگی طبقهای است که با اندیشههای غیر واقعی در برابر واقعیت غیرقابل تحمل از خود واکنش نشان میدهد. کوشش او برای حفظ دنیای کهنه و در حال سقوط خود، وضعیتی تراژدی ـ کمیک ایجاد میکند[۴].
ذهن بیمار دایی جان در یک تحلیل کلی شباهتهای بسیاری با دُن کیشوت[Don Quixote] سروانتس[Cervantes] نشان میدهد. اما او دن کیشوتی در دنیای تسخیرشدگان است. دنیایی که در آن نه تنها دایی جان، که همه شخصیتها بیمار، جنّ زده و تسخیر شدهاند[۵]. موفقیت این رمان و نیز نمایش مجموعه تلویزیونی هفده قسمتی آن به کارگردانی ناصر تقوایی ر ا میتوان کم نظیر خواند[۱]. گفتنی است که این رمان در نیمه دوم سالهای 40 به صورت پاورقی در مجله فردوسی به چاپ رسیده بود و پس ازآن نیز هفت بار تا پیش از نمایش مجموعه تلویزیونی آن و حداقل سه بار در حین پخش این مجموعه به صورت کتاب چاپ شد[۶].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ پزشکزاد، ایرج. دائی جان ناپلئون. تهران: بی نا، چ 11، 2537 (1357)، مقدمه ناشر.
- ↑ عابدینی، حسن. فرهنگ داستاننویسان ایران. تهران: تهران دبیران، 1369، ص 49ـ 50 (به اختصار).
- ↑ یاوری، حورا. «داستان بلند (رمان)»، ادبیات داستانی ایران. از سری مقالات دانشنامه ایرانیکا، زیر نظر احسان یارشاطر، ترجمه پیمان متین، با مقدمه ابراهیم یونسی، تهران: امیرکبیر، 1382، ص 72.
- ↑ عابدینی، حسن. صد سال داستاننویسی در ایران. تهران: نشر تندر، 1368، ج 2، ص 104.
- ↑ فرهمند، حسین. «دن کیشوت در دنیای تسخیرشدگان»، رودکی. س 2، ش 18 (فروردین 1352)، ص 30.
- ↑ حیدری، غلام. معرفی و نقد آثار ناصر تقوایی. تهران: به نگار، 1369، ص 340.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر