نسیم شمال

نسیم شمال برگرفته از وبسایت کاژه مگ قابل بازیابی ازhttps://kajemag.ir/product/%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%D8%B3%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84/

نسیم شمال، روزنامه ادبی و فکاهی نسیم شمال در 1326ق به مدیریت سید اشرف‌الدین گیلانی در رشت شروع به انتشار کرد. برخی شروع انتشار این نشریه را از شعبان 1325 یا حتی 1324 نوشته‌اند اما این نظرها دقیق به نظر نمی‌رسد. خود اشرف‌الدین در شعری از 1324 به عنوان شروع نشریه‌اش یاد می‌کند. ممکن است ضرورت شعری‌هم مطلب را بدین صورت درآورده:

در هزار و سیصد و بیست و چهار             چون بشد مشروطه این شهر و دیار کردم ایجاد این نسیم نغز را                      عطر بخشیدم ز بویش مغز را     

نسیم شمال رشت تا از بین رفتن مشروطه اول ادامه پیدا کرد و سپس توقیف گردید. نسیم شمال سپس در تهران و پس از فتح شهر بر دست مشروطه‌طلبان آغاز به انتشار مجدد کرد. نسیم شمال در دوره اخیر از هر حیث در سطح عالی‌تری قرار داشت. استعداد مدیر آن سید ‌اشرف کاملاً شکوفا شده بود و صاحب مهارت فراوان گردیده بود. روزنامه چاپ تهران از جهت نثر و شیوه نگارش و هم از جهت استحکام اشعار به کلی با آن‌چه در رشت به چاپ می‌رسید متفاوت بود. افزون بر آن ترتیب انتشار روزنامه در رشت منظم نبود. در تهران تقریباً نسیم شمال به طور منظّم و بدون توقف منتشر می‌گردید. محل روزنامه در تهران خیابان لاله‌زار بود و توزیع‌کننده آن کودکان خردسال بودند. مندرجات نسیم شمال تقریباً سراسر فکاهی و انتقادی بود و همه آن‌ها را سید ‌اشرف می‌سرود و کمتر اشعار دیگران در آن دیده می‌شد. اشعار او که در این روزنامه چاپ شده بعدها در کتاب مستقلی به نام «باغ بهشت» به طبع رسیده است.

موضوعاتی که در نسیم شمال به چاپ می‌رسید عبارت بودند از: اشعار و مسمّطات، جواب مکاتیب، بابا طاهر عریان، ترانه‌ها، جدول، اخبار شهرستان‌ها و ممالک خارجه به شعر و امثال آن که همه به زبان طنز و طعن و انتقادی است.

گفته‌اند سید اشرف در آفرینش این روزنامه سخت تحت تأثیر روزنامه ملا نصرالدین چاپ قفقاز بوده و اشعار او ترجمه دقیق افکار و آثار صابر است. اما تردیدی نیست که سید اشرف در شمار شاعران نغزگو و طنزپرداز زبان فارسی است و در ارائه افکار نو و اندیشه‌های انتقادی به شیوه طنز زبردست بود و افکار خود را به زبانی ساده و در نهایت استادی ارائه کرده است. در میان جرائد فراوان عصر مشروطه هیچ کدام صداقت و تأثیر کلام نسیم شمال را نداشته‌اند. زبان نشریه به زبان توده مردم نزدیک و درک نوشته‌ها و سروده‌ها و سایر مندرجات آن برای عموم آسان بود و همه طبقات آن را می‌خریدند و اشعارش را حفظ می‌خواندند. شخص سید اشرف به رغم آن‌که از نظر مقام ادبی به پایه شاعران برجسته این عصر نمی‌رسید لیکن در بیداری و آگاهی مردم نقش بیشتر و مهم‌تری ایفا کرد. امتیاز روزنامه نسیم شمال را پس از مرگ سید اشرف، وصی او وحید دستگردی به شخصی به نام حریرچیان ساعی داد و او چند سال این نشریه را انتشار داد اما نسیم شمال او رونق و اعتبار نشریه سید اشرف را به دست نیاورد.

نیز نگاه کنید به

• تهران
• قاجاریه
• نهضت مشروطه
  

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

پیوند به بیرون

نسیم شمال، ویکی شیعه، قابل بازیابی از https://fa.wikishia.net/view/%D9%86%D8%B3%DB%8C%D9%85_%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84

نویسنده مقاله

علاء الدین آل داود