نمایش مبدأ برای مرزبان نامه

مرزبان نامه، کتابی در پند، امثال و حکم و مسائل گوناگون اخلاقی، ‌اجتماعی و جز آن از زبان حیوانات. 

این کتاب به لحاظ موضوع داستان‌ها با [[کلیله و دمنه]]<sup>*</sup> شباهت دارد<ref>احمدی، ‌احمد و رزمجو، حسین. '''''سیرسخن'''.'' مشهد: باستان، 1345، ج 1، ص 106.</ref> و اصل آن را مرزبان بن رستم بن شروین، ‌از شاهزادگان آل باوند در اواخر سده 4ق / 10م به زبان قدیم طبرستان نوشت. بعدها این کتاب دو بار به فارسی دری ترجمه شد<ref>خانلری (کیا)، ‌زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 458ـ 459.</ref>.نخستین بار محمد بن غازی مَلَطْیَوی، وزیر شاه سلیمان بن قلج ارسلان (حک 588-600ق / 1192-1204م) از سلاجقه روم، ‌ترجمه مرزبان‌نامه را در 598ق / 1202م به پایان برد و آن را رَوضهُالعُقول نامید<ref>حاکمی‌، اسماعیل. '''''گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین'''''. ‌تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 84.</ref>.پس از آن سعدالدین وراوینی نویسنده و ادیب ایرانی و از ملازمان خواجه ابوالقاسم ربیب الدین، وزیر اتابک آذربایجان، ازبک بن محمد، بی آنکه از کار مَلَطْیَوی با خبر باشد، میان 607 تا 622ق / 1210 تا 1225م آن را به نام ربیب الدین در 9 باب، ‌یک مقدمه و یک ذیل به فارسی دری برگردانید<ref>صفا، ‌ذبیح الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص 1005 و 1006.</ref>.تفاوت این ترجمه با روضه العقول در استفاده کمتر از لغات عربی غریب و بهره‌گیری بیشتر از اشعار فارسی است<ref>بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. '''''سبک‌شناسی'''''. تهران: کتابهای پرستو، ‌چ 3، 1349، ج 3، ص 16.</ref>.مرزبان نامه وراوینی از جمله شاهکارهای ادب فارسی در نثر مصنوع و مزین به شمار می‌رود<ref>حاکمی‌، اسماعیل. '''''گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین'''''. ‌تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 84 و 85.</ref>.این کتاب از لحاظ شیوه نثر نویسی پیرو سبک نصرالله بن عبدالحمید منشی، مترجم کلیله و دمنه<sup>*</sup> از عربی به فارسی است<ref>خطیب رهبر، خلیل. مقدمه بر '''''مرزبان‌نامه وراوینی'''''. تهران: دانشگاه شهید بهشتی، ‌1363، ص الف (مقدمه).</ref>. وراوینی در این اثر افزون بر ترکیب‌های نامستعمل عربی، از مثل‌ها و شاهدهای بازگفته دیگران پرهیز داشته است<ref>روشن، محمد. مقدمه بر '''''مرزبان نامه وراوینی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1355، ‌ص هفده (پیشگفتار)، 2 ج.</ref>. 

مرزبان‌نامه نخست در ایران به تصحیح محمد قزوینی در 1909 و از روی آن چند بار در تهران چاپ شد. چاپ 1310 یکی از این‌هاست<ref>مصاحب، ‌غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص 2741 ـ 2742.</ref>.