نمایش مبدأ برای بلعمی، ابوعلی


بَلْعَمی، ابوعلی (د 363 ق/ 974 م) وزیر، ادیب، تاریخ‌نگار و مترجم.

ابوعلی محمد فرزند ابوالفضل محمد بن عبیدالله/ عبدالله بلعمی (د330 ق/ 941 م) از وزرای سرشناس [[سامانیان|عهد سامانی]] بود<ref>رازپوش، شهناز. «بلعمی»، '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: مركز دانشنامه جهان اسلام، 1377، ج4، ص51.</ref>. به سبب انتساب نیاکانش به بلعمان از قرای مرو، به بلعمی اشتهار یافت<ref name=":0">صفا، ‌ذبیح‌الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، 1347‌، ج1، ص619.</ref>. از تولد، دوران نوجوانی و تحصیلات او اطلاعی در دست نیست، اما گویند که افزون بر ادبیات و زبان‌های عربی و فارسی، در علوم فلسفی و ریاضی نیز آگاه و ماهر بود<ref>احمدی، ‌احمد، رزمجو، حسین. '''''سیرسخن'''''. مشهد: باستان، 1345، ج1، ص20.</ref>.  به قول سمعانی، با بزرگان ادب روزگار خود نظیر ابوبکر محمد بن عباس خوارزمی طبرزی (د383 ق / 390 ق) روابط صمیمانه و مکاتباتی داشت<ref>بلعمی، ‌ابوعلی محمد'''''. ترجمه تاریخ طبری'''''. با مقدمه و حواشی محمد جواد مشكور، تهران: خیام، 1337، ص23 (مقدمه).</ref>. اواخر دوران پادشاهی عبدالملک بن نوح سامانی (حک 343 ـ‌350 ق / 954 ـ 961 م) و احتمالاً در 349 ق با حمایت آلپتکین / آلبتکین (د 352 ق) سپهسالار [[سامانیان]] و مؤسس دولت [[غزنویان|غزنوی]] به مقام وزارت رسید<ref>بهرامیان، علی. «بلعمی»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. زیر نظر كاظم موسوی بجنوردی، تهران: مركز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1383، ج12، ص479.</ref>. پس از مرگ عبدالملک، وزارت منصور بن نوح سامانی (350 ـ 366 ق/ 961 ـ 977 م) را نیز به عهده گرفت<ref>'''''اثر آفرینان'''''. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، ‌با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377، ج2، ص72.</ref>. در 352 ق/ 963 م به دستور وی ''تاریخ الرُسُل و الملوک'' (''تاریخ طبری'') تألیف محمد بن جریر طبری (د 310 ق/ 921 م) را با اندکی دخل و تصرف به فارسی برگرداند<ref>بلعمی، ‌ابوعلی محمد. '''''تاریخ بلعمی ؛ تکمله و ترجمه تاریخ طبری'''''. ‌به تصحیح محمد تقی بهار (ملک الشعرا)، به کوشش محمد پروین گنابادی، تهران: زوار، ‌ 1353،‌ ج1، ص18، 19.</ref>. در نشر زبان فارسی نقش مهمی داشت. ادبایی چون ابونصر ظریفی ابیوردی و ابومحمد حسن بن علی مطرانی در ستایش او اشعاری سرودند. شهرتش بیشتر مدیون ''ترجمه تاریخ طبری'' است که از کهن‌ترین و با ارزش‌ترین آثار نثر فارسی دری به شمار می‌رود. ارزش این کتاب از لحاظ ادبی و تاریخی است<ref>رازپوش، شهناز. «بلعمی»، '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: مرکز دانشنامة جهان اسلام، چ1، 1377، ج4، ص. 52.</ref>. تاریخ وفات او را 383 و 386 ق نیز ضبط کرده‌اند، اما صفا 363 ق را که گردیزی در ''زین الاخبار'' آورده، درست‌تر می‌داند<ref name=":0" />.

== مآخذ: ==


ابوالقاسم رادفر