نمایش مبدأ برای جعفر پیشه وری

 
'''پيشه‌وري، جعفر جوادزاده''' (1311ق / 1893م-1326ش)، سياستمدار، روزنامه‌نگار و مؤسس فرقة دموكرات آذربايجان.

پيشه‌وري در روستايي از توابع خلخال به دنيا آمد. در حدود 12 سالگي با خانواده‌اش به باكو مهاجرت كرد. همزمان با تحصيل، به معلمي، روزنامه‌نگاري و فعاليت سياسي پرداخت.<sup>1</sup> در 1299ش به همراه كمونيست‌هاي باكو به گيلان آمد، اما در همان سال به شوروي بازگشت.<sup>2</sup> در 1306ش دوباره به ايران آمد و تا 1309ش در تهران به سر برد. در آن تاريخ در پي شناسايي شبكه‌هاي كمونيستي، دستگير و به 10 سال زندان محكوم شد.<sup>3</sup> پس از سقوط رضاشاه پهلوي<sup>*</sup>، فعاليت سياسي خود را با انتشار روزنامة ''آژير'' (در خرداد ماه 1322ش) پي گرفت.<sup>4</sup> در انتخابات دورة چهاردهم مجلس<sup>*</sup>، به نمايندگي از تبريز انتخاب، اما اعتبارنامه‌اش رد شد.<sup>5</sup> سپس به تبريز رفت و «فرقة دموكرات آذربايجان» را در شهريور 1324ش تأسيس كرد.<sup>6</sup> فرقه با كمك قواي شوروي، كنترل آذربايجان را به دست گرفت<sup>7</sup> و حكومت ملي آذربايجان را تشكيل داد. در آن حكومت پيشه‌وري به نخست‌وزيري برگزيده شد.<sup>8</sup> با خروج سربازان شوروي از ايران، نيروهاي دولتي در آذر ماه 1325ش وارد آذربايجان شدند و تشكيلات فرقة دموكرات متلاشي گرديد.<sup>9</sup> پيشه‌وري به شوروي گريخت<sup>10</sup> و در يك حادثة رانندگي مشكوك جان سپرد.<sup>11</sup>


'''مآخذ:''' 

1-    '''''آخرين سنگر آزادي؛ مجموعه مقالات مير جعفر پيشه‌وري در روزنامة حقيقت، ارگان اتحادية عمومي كارگران ايران'''''. به كوشش رحيم رييس‌نيا، تهران: نشر شيرازه، 1377، ص 16؛ مرادي مراغه‌اي، علي. '''''از زندان رضا خان تا صدر فرقة دموكرات آذربايجان'''''. تهران: اوحدي، 1381، ص 12-17.

2-    لاجوردي، حبيب. '''''اتحاديه‌هاي كارگري و خودكامگي در ايران'''''. ترجمة ضياء صدقي، تهران: نشر نو، 1369، ص 9-10.؛ آخرين سنگ آزادي. همان. ص 45-47.

3-    مرادي مراغه‌اي. همان. ص 197-230.

4-    اتابكي، تورج. '''''آذربايجان در ايران معاصر'''''. ترجمة محمدكريم اشراق، تهران: توس، 1376، ص 130.

5-    لاجوردي. همان. ص 192-193.

6-    همان. ص 194-196؛ اتابكي. همان. ص 114-118.

7-    همان. ص 123-124؛ فاوست، لوييس. '''''ايران و جنگ سرد: بحران آذربايجان (25-1324)'''''. ترجمة كاوة بيات، تهران: موسسة چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1374، ص 80-84.

8-    آبراهاميان، يرواند. '''''ايران بين دو انقلاب'''''. ترجمة محم

9-    دابراهيم فتاحي؛ احمد گل‌محمدي، تهران: ني، 1377، ص 268؛ جامي، ن.، '''''گذشته چراغ راه آينده است'''''. به كوشش بيژن نيك‌بين، تهران: 1362، ص 283-309.

10-  اتابكي. همان. ص 178-184؛ مرادي مراغه‌اي. همان. ص 448-461.

11-  بياني، خانبابا. '''''غائلة آذربايجان'''''. تهران: زريا، 1375، ص 713-718.

12-  مرادي مراغه‌اي. همان. ص 466-472؛ كشاورز، فريدون. '''''من متهم مي‌كنم كميتة مركزي حزب تودة ايران را'''''. تهران: رواق، 1357، ص 65؛ '''''دانشنامة جهان اسلام.''''' مدخل «پيشه‌وري». 

محمدمهدی موسی خان