نمایش مبدأ برای خیابانی، شیخ محمد

  علوم سیاسی

'''خیابانی، شیخ محمد'''، (1338-1297ق /  ؟؟؟ م)، از روحانیون آزادی خواه و رهبر قیام آذربایجان.

در خامنه آذربایجان به دنیا آمد. تحصیلات دینی را تا درجه اجتهاد ادامه داد<ref>شرح حال و اقدامات شیخ محمد خیابانی به چند نفر از دوستان و آشنایان او. تهران: سحر، چ 2، 1356، ص 23 و 24؛ مجتهدی، مهدی. '''''رجال آذربایجان در عصر مشروطیت'''''. به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: زرین، ص 134.</ref>. به دنبال فعالیت در انجمن ایالتی آذربایجان، در دوره دوم مجلس شورای ملی نماینده تبریز شد و در این سمت با اولتی ماتوم روس به ایران (1329ق) مخالفت کرد<ref>مجتهدی، مهدی. '''''همان'''''. ص 134؛ '''''شرح حال...''''' . همان، ص 25 و 26.</ref>. پس از سفر به روسیه و بازگشت، با تشکیل فرقه دموکرات و ایجاد روزنامه ''تجدّد<sup>*</sup>'' (ارگان) در 1296ش، فعالیت سیاسی خود را سازمان داد. فعالیتش را خصوصاً پس از آزادی از زندان عثمانی‌ها، در پی ابراز مخالفت با قرارداد 1919م قوت بخشید. قیام او و هوا خواهانش علیه دولت مرکزی با تشکیل «مجلس ملی تبریز» تحت ریاست خود خیابانی و تصرف تبریز در فروردین 1299ش به اوج رسید ولی با نقشه مخبرالسلطنه (والی آذربایجان) و تصرف شهر توسط قزاقان سرکوب شد <ref>مجتهدی، مهدی. '''''همان'''''. ص 135-139؛ '''''شرح حال...''''' . همان، ص 26-39.</ref> و خیابانی هم در 22 شهریور 1299ش / 22 ذیحجه 1338ق به‌دست اسماعیل قزاق به قتل رسید و در قبرستان سید حمزه مدفون شد<ref>آذری، علی. '''''قیام شیخ محمد خیابانی در تبریز'''''. تهران: صفی‌علیشاه، چ 4، 1354، ص 257-495؛ عاقلی، باقر. '''''شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران'''''. ج 1، تهران: گفتار ـ علم، 1380، ص 643.</ref>.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

[[رده:علوم سیاسی]]