خیابانی، شیخ محمد

شیخ محمد خیابانی، قابل بازیابی از http://shahidkhiyabani.com/?product=%d8%aa%d8%b5%d8%a7%d9%88%db%8c%d8%b1-%d9%88-%d8%aa%d9%85%d8%ab%d8%a7%d9%84-%d8%b4%db%8c%d8%ae-%d8%b4%d9%87%db%8c%d8%af

خیابانی، شیخ محمد، (1338-1297ق /  ؟؟؟ م)، از روحانیون آزادی خواه و رهبر قیام آذربایجان.

در خامنه آذربایجان به دنیا آمد. تحصیلات دینی را تا درجه اجتهاد ادامه داد. به دنبال فعالیت در انجمن ایالتی آذربایجان، در دوره دوم مجلس شورای ملی نماینده تبریز شد و در این سمت با اولتی ماتوم روس به ایران (1329ق) مخالفت کرد. پس از سفر به روسیه و بازگشت، با تشکیل فرقه دموکرات و ایجاد روزنامه تجدّد^* (ارگان) در 1296ش، فعالیت سیاسی خود را سازمان داد. فعالیتش را خصوصاً پس از آزادی از زندان عثمانی‌ها، در پی ابراز مخالفت با قرارداد 1919م قوت بخشید. قیام او و هوا خواهانش علیه دولت مرکزی با تشکیل «مجلس ملی تبریز» تحت ریاست خود خیابانی و تصرف تبریز در فروردین 1299ش به اوج رسید ولی با نقشه مخبرالسلطنه (والی آذربایجان) و تصرف شهر توسط قزاقان سرکوب شد و خیابانی هم در 22 شهریور 1299ش / 22 ذیحجه 1338ق به‌دست اسماعیل قزاق به قتل رسید و در قبرستان سید حمزه مدفون شد.

نیز نگاه کنید به

• حزب(فرقه)دموکرات
• مجلس شورای ملی
• شیخ محمد خیابانی
• روزنامه تجدد

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

جعفر گلشن