نمایش مبدأ برای قشم

'''قشم،''' نام شهرستان، شهر و بزرگ‌ترین جزیره [[خلیج فارس|خلیج ‌فارس]]، واقع در استان ساحلی هرمزگان. 

'''شهرستان قشم،''' برابر با آخرین تغییرات تقسیمات کشوری، دارای 4 شهر، 3 بخش و 7 دهستان است.<sup>1</sup> این شهرستان که از چهار جزیره تشکیل شده، از شمال با شهرستان بندرعباس، از غرب، جنوب غرب و جنوب با شهرستان‌های بندر لنگه و ابوموسی و کشور عمان و از شرق با شهرستان میناب همسایه است.<sup>2</sup> 

'''شهر قشم،''' در شرقی‌ترین قسمت جزیره با مختصات جغرافیایی "45 '16 ْ56 طول شرقی و "30 '57 ْ26 عرض شمالی و ارتفاع 10 متر از سطح دریا با آب و هوایی خشک و بسیار گرم در 25 کیلومتری جنوب مرکز استان<sup>3</sup> (بندرعباس) و در فاصله 1308 کیلومتری از تهران، از طریق راه زمینی و دریایی، قرار دارد.<sup>4</sup> در سال‌های اخیر با تأسیس مراکز رفاهی، آموزشی و تجاری، امکانات مناسبی برای توسعه منطقه فراهم آمده است. جمعیت قشم در سرشماری 1375ش تعداد 13556 تن بوده است که طبق برآوردها، این تعداد در 1384ش به 18449 تن رسیده است.<sup>5</sup> 

'''جزیره قشم،''' جزیره‌ای است که مرکز شهرستان (قشم) و چند بخش و دهستان در آن قرار دارد. درازی جزیره قشم از شمال شرقی به جنوب غربی، 5/107 کم و عرض متوسط آن حدود 15 کم، دارای 1491 کم مساحت و بلند‌ترین نقطه آن 397 متر است. این جزیره پوشیده از تپه‌ماهور، دارای آب و هوایی گرم و خشک و زمین‌هایی غالباً غیر قابل کشت است که قسمت‌هایی از آن را نمکزار تشکیل می‌دهد.<sup>6</sup> این جزیره با نام‌های بسیاری از جمله آبان، ابرکانان، کشم، بُرخت، کیش، باسعیدو، لافت، جَسَم، جاسمی، جزیره الطویله و... 

خوانده می‌شد<sup>7</sup> و به همراه جزیره‌های هنگام، هرمز و لارک، جزایر اربعه نیز نامیده می‌شدند.<sup>8</sup> حمدالله مستوفی از این جزیره با نام ابرکافان یاد می‌کند: «جزیره‌ای است هشت فرسنگ در سه فرسنگ مردم آن‌جا بیشتر شریر و دزد باشند».<sup>9</sup> لسترنج به نقل از چند منبع تاریخی دیگر می‌نویسد: «جزیره بزرگی که در قسمت تنگ خلیج ‌فارس واقع است و امروز کشم نامیده می‌شود و آن را جزیره طویله هم می‌گفتند ظاهراً باید همان جزیره‌ای باشد که در کتب مرجع ما  در قرون وسطی به اسامی مختلف: جزیره بنی (یا ابن) کوان، جزیره ابرکافان و جزیره ابرکمان ذکر شده است...».<sup>10</sup> این جزیره ایرانی در سده‌های اخیر بارها بین پرتغالی‌ها، انگلیسی‌ها، اعراب و ایرانی‌ها دست به دست می‌شده است.<sup>11</sup>


'''مآخذ:'''

1.    '''''دفتر تقسیمات کشوری. جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: 1383، وزارت کشور.

2.    '''''سازمان نقشه‌برداری کشور.''''' '''''نقشه تقسیمات کشوری'''''. تهران: 1383، سازمان نقشه‌برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، 1383.

3.    جعفری، عباس. '''''گیتا‌شناسی ایران. دایرهالمعارف جغرافیایی ایران'''''. ج3، چ1، تهران: 1379، گیتا‌شناسی، ص926.

4.    سازمان '''''حمل و نقل و پایانه‌های کشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جاده‌های ایران (ویرایش دوم).''''' تهران: 1380، همشهری، ص134.

5.    مرکز آمار ایران'''''. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور'''''. تهران: 1383، مرکز آمار ایران، ص231-232.

6.    منبع3. همان‌جا.

7.    چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور.''''' چ1. مشهد: 1378، آستان قدس رضوی (بنیاد پژوهش‌های اسلامی)، ص188-189؛ استرابو. '''''جغرافیای استرابو. سرزمین‌های زیر فرمان هخامنشیان'''''. ترجمه همایون صنعتی‌زاده، تهران: 1382، بنیاد موقوفات محمود افشاریزدی، ص371؛ مسعودی، علی بن حسین. '''''المسالک و الممالک'''''. به کوشش ایرج افشار، تهران: 1340، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص108.

8.    سدید‌السلطنه، محمّدعلی. '''''بندرعباس و خلیج‌فارس'''''. تصحیح احمد اقتداری، تهران: 1342، ابن‌سینا، ص2.

ــ   مستوفی‌قزوینی، حمدالله'''''. نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی، چ1. قزوین: 1381، حدیث امروز، ص196.

ــ  لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص282.

10   مجتهد‌زاده، پیروز. '''''جغرافیای سیاسی تنگه هرمز'''''. ترجمه محسن صغیرا، چ1، اصفهان: 1371، صغیر، ص16.



غلامرضا زعیمی