نمایش مبدأ برای میرزا حسین خان قزوینی سپهسالار

'''سپهسالار، ميرزا حسين خان قزويني'''(1241-1298ق / 1826-1881م)، ملقب به مشيرالدوله از رجال و وزيران برجستة دورة ناصري، فرزند نبي خان امير ديوان، داماد فتحعلي شاه<sup>*</sup>.<sup>1</sup> 

با حمايت اميركبير<sup>*</sup> براي تحصيل به اروپا رفت و پس از بازگشت مناصب مهم دولتي به‌دست آورد، از آن ميان: كارپردازي بمبئي، كنسول‌گري تفليس، وزير مختاري ايران در استانبول و دريافت فرمان مشيري از عبدالحميد سلطان عثماني،<sup>2</sup> عضويت در شوراي كبراي دولتي كه از ابتكارات او بود، وزارت عدليه، منصب سپهسالاري، صدارت عظمي (1288-1290ق / 1871-1873م)، وزارت امور خارجه، وزارت جنگ، امورات خراسان و حكومت قزوين. 

او را «سياستمدار عصر ترقي»<sup>3</sup> خوانده‌اند، كه پس از ميرزا آقا خان نوري<sup>*</sup>، با «مهمل و متروك»<sup>4</sup> ماندن امور لشكري و كشوري به صدارت برگزيده شد. سرانجام نيز بر اثر دسيسه‌هاي درباريان و تحريك خارجيان به امر ناصرالدين شاه<sup>*</sup> مسموم و در حرم امام رضا(ع) دفن شد. 

اصلاح ساختار اجتماعي، اقتصادي، سياسي و فرهنگي ايران، بناي مسجد و مدرسه عالي<sup>5</sup> در كنار عمارت بهارستان،<sup>*</sup> تأسيس مدارس اتاماژوري و مجاني مشيري، كتابخانه، مكتب‌خانه، دارالشفاء و طراحي نوين پرچم سه رنگ بر اساس پيشينه تاريخي آن، فراهم كردن مقدمات و انجام نخستين سفر خارجي ناصرالدين شاه (1290 ق) از «خيالات عالي»<sup>6</sup> و اقدامات مهم اوست. 


'''مآخذ:''' 

1-    اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان. '''''صدرالتواريخ'''''. تصحيح و تحشية محمد مشيري، تهران: وحيد، 1349، ص 260.

2-    سرتيپ رشديه. «سپهسالار و مسجد سپهسالار». مجلة '''''ارمغان'''''، دوره 31، ش 7، فروردين 1341، ص 307.

3-    آدميت، فريدون. '''''انديشه ترقي و حكومت قانون عصر سپهسالار'''''. تهران: خوارزمي، 1351، ص 451.

4-    سحاب، ابوالقاسم. '''''تاريخ مدرسة عالي سپهسالار'''''. تهران: بي نا، 1329، ص 14.

5-    ذاكرزاده، اميرحسين. '''''سرگذشت تهران'''''. تهران، قلم، 1373، ص 108-95؛ ميرمحمدصادق، سعيد؛ رجبي، مهدي. '''''«مسجد و مدرسة شهيد مطهري»'''''. مجلة مسجد، ش 20، خرداد 1374، ص 57-47.

6-    اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان. '''''خلسه (خوابنامه)'''''. به كوشش محمد كتيرايي، تهران، توكا، 1357، ج 2، ص 98.

حسن باستانی راد