نمایش مبدأ برای زُروانی، آئین

'''زُروانی، آئین'''، شاخه‌ای از [[زرتشتی، دین|دین زردشتی]] که در آن مبدأ وجود زمان بیکران است و بر مبانی فلسفی و عرفانی شکل گرفته است. 

''[[اوستا]]''<sup>*</sup> (بخش یسنه) از زُروان نام برده و از آن با دو گونه صفت یاد کرده است: با صفت اَکَرَنه[Akarana] (بیکران) و با صفت دَرِغوخوَذاته[Daregho-Xvadhāta]، به معنی «فرمانروای خرد در زمانی دراز»<ref>جلالی مقدم، مسعود. '''''آئین زروانی.''''' تهران: 1372، ص 41، 42. </ref>، و این دو، دو بعد زمان در آئین زروانی هستند. 

بیشتر پژوهشگران بر این باورند که از اواخر [[هخامنشیان|دوران هخامنشی]] در دیانت [[زرتشتی، دین|زرتشتی]] شایع در غرب [[کشور ایران|ایران]]، این اعتقاد رواج یافته بود که اهوره مزدا و اهریمن دو برادر همزاد و فرزندان زروان (زمان بیکرانه)، هستند<ref>دوشن گیمن، ژاک. '''''دین ایران باستان'''''. ترجمه رویا منجم، تهران: فکر روز، 1375، ص 233. </ref>. بنا بر روایات زروانی؛ زروان مبدأ اعلی است که پیش از به وجود آمدن کائنات، وجود داشت. او اراده کرد که آفریننده‌ای به وجود آورد تا زمین و آسمان و آنچه را که در آنهاست بیافریند، به این ترتیب در بطنِ زمان بیکران، خالق موجودات (اورمزد) هستی یافت. اما او به شک افتاد و در نتیجه اهریمن<sup>*</sup> یا عامل نابودکننده نیز در بطن او شکل گرفت<ref>هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمه احمد تفضلی، ژاله آموزگار، تهران: بابل،1371، ص 117 به بعد. </ref><ref>Hinnells, J. R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyn, 1975, P. 70 </ref>. 

زروان اهریمن را برای 9 یا به روایتی 12 هزار سال، فرمانروای جهان کرد اما قید کرد که پس از این مدت، فرمانروایی عالم از آن اورمزد خواهد بود<ref>آشتیانی، جلال‌الدین. '''''زرتشت، مزدیسنا و حکومت'''''. تهران: شرکت انتشار، 1366، ص 151-152. </ref>. زروان در آسمان(سپهر) تجسم می‌یابد و تقدیر او با واسطه آن ـ و در نتیجه با واسطه ثوابت و سیارات ـ در جهان جاری می‌گردد. لذا آئین زروانی روی هم رفته، مکتبی جبری بوده است<ref>ویدن گرن، گئو. '''''دین‌های ایران'''''. ترجمه منوچهر فرهنگ، تهران: آگان ایده، 1377، ص 400 به بعد؛ جلالی مقدم. همان'''''.''''' ص 247 به بعد؛ </ref><ref>جلالی مقدم، مسعود. '''''آئین زروانی.''''' تهران: 1372، ص 247 به بعد.</ref><ref>Widengren, G. '''''Les Religions de L'Iran'''''. Tr. L. Jospin, Paris: Payot, 1968, P. 322 </ref>. 

آئین زروانی در دوره ساسانیان در میان جامعه روشنفکران نفوذ قابل توجهی یافت و این نفوذ در دوره اسلامی هم میان مزداپرستان ادامه پیدا کرد، ولی سرانجام معتقدان به ثنویت پیروزی نهایی را به دست آوردند و آئین زروانی به فراموشی سپرده شد<ref>جلالی مقدم، مسعود. '''''آئین زروانی.''''' تهران: 1372، ص 60 به بعد.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[زرتشتی، دین]]
* [[هخامنشیان]]
* [[اوستا]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
نامعلوم
[[رده:ادیان و مذاهب]]
[[رده:ادیان]]