نمایش مبدأ برای جامعه باربد

'''''جامعه‌ي باربد'''''، كلوپي از گروهي هنرمندان براي اجراي نمايش و نشان دادن هنرهاي ملي ايران. 

جامعة باربد در 1305ش، به كوشش هنرمند و موسيقدان، اسماعيل مهرتاش نخست در خيابان فردوسي (علاء‌الدوله) در خانه‌اي اجاره‌‌اي تشكيل شد.<sup>1</sup> بعد محل آن به خيابان سعدي و سرانجام به سالني با گنجايش 550 تن به كوچة باربد در ميانة لاله‌زار منقتل شد. فعاليت‌هاي عمده‌ي اين جامعه، نمايش‌هاي كمدي موزيكال بود. 

همكاران مهرتاش در بدو تأسيس جامعه‌ي باربد هنرمنداني مانند رفيع حالتي، علي دريابيگي، محسن سهيلي، فضل‌الله بايگان، نورمحمد ميرعمادي، خان بابا صدري، ملوك ضرابي، بانو چهرآزاد بودند.<sup>2</sup> 

اين جمعيت، اولين نمايش خود را به نام «ليلي و مجنون»، در سالن زرتشتيها بر روي صحنه آوردند. دومين نمايش آنها «خسرو و شيرين» بود كه ملوك ضرابي در آن نقش شيرين را بر عهده داشت. 

مهرتاش، تربيتي داده بود تا خانم‌ها جدا از آقايان و با حجاب بنشينند.<sup>3</sup> 

در برنامه‌هاي جامعه، آموزش تئاتر به تئاترپيشگان هدف اصلي بود و از اين رو، مي‌توان گفت جامعه‌ي باربد اولين مركز مهم آموزش نمايش در ايران به شمار مي‌آمد كه عده زيادي از هنرمندان را وارد عرصه نمايش كرد. اين جمعيت نمايش‌هاي بسياري از جمله اپرت خيام، خسرو و شيرين، عدالت، خاقان مي‌رقصد را اجرا كرد. 

هنرپيشگان اين تشكيلات بجز آنهايي كه نامبرده شد، هنرمنداني مانند: عصمت صفوي، لُرتا، شهين، آذر حكمت شعار، عباس حكمت شعار، هوشنگ سارنگ، اكبر مشكين، حسن جليلوند، پرويز ضياء‌الابصاري، ازهدي، نعمت عبدي، عبدالوهاب شهيدي و علي نصيريان نيز بودند.<sup>5</sup>  

سرانجام جامعة باربد پس از نيم قرن فعاليت در سال 1358ش با درگذشت اسماعيل مهرتاش تعطيل شد.<sup>6</sup> 


'''''منابع و مآخذ''''' 

1-             '''''روشنفكر''''': سال سوم، شماره 142، پنجشنبه ششم ارديبهشت 1335، ص 9.

2-             جنتي عطايي، ابوالقاسم، '''''بنياد نمايش در ايران'''''، تهران: ابن‌سينا، 74؛ شهرياري، خسرو: '''''كتاب نمايش'''''. تهران، اميركبير، چاپ اول 1365. ص 2/415؛ '''''من و زندگي''''': خاطرات مرتضي احمدي، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ اول 1378، صص 138 تا 140.

3-             '''''روشنفكر''''': همانجا. 

4-             '''''تماشا''''': شماره 379، شنبه 11 شهريور 1357، ص 23. 

5-             '''''من و زندگي''''': صص 138 تا 140.


محمود عزیزی