نمایش مبدأ برای ارداویراف‌نامه

'''اَرداويراف‌نامه‌''' (ardā-virāf-nāme)، يا ''ارداويراژنامه‌'' و ''ارداويرازنامه‌'' به زبان پهلوي در شرح سفر روحاني 7 روزة‌ ارداويراف‌، پارساي ساساني، به‌ جهان‌ ديگر و وصف چگونگي‌ بهشت‌ و دوزخ. ''ارداويراف‌نامه‌'' در 101 فصل‌ و 8800 واژه‌ است. فصل‌هاي‌ 1-3 به چگونگي‌ فراهم‌ آمدن‌ مقدمات‌ سفر؛ فصل‌هاي‌ 4-15 به‌ مشاهدات‌ ويراف‌ و توصيف‌ انواع‌ پارسايان‌ و پاداش‌هاي‌ آنان‌ در بهشت‌ و نيز توصيف‌ برزخ‌ و فصل‌ 16 تا پايان‌ كتاب‌، كه‌ بخش‌ بيشتر كتاب‌ را دربرمي‌گيرد، به‌ توصيف‌ دوزخ‌ و گناهكاران‌ و عقوبت‌هاي‌ آنان‌ مي‌پردازد.<sup>1</sup>

ارداويراف‌ نام‌ يك‌ موبد نيست‌، بلكه‌ لقبي‌ افتخاري‌ است‌ و اين‌ خود نشان‌ مي‌دهد كه‌ سراسر داستان‌ با افسانه‌ و تخيل‌ شاعرانه‌ همراه‌ است‌. از اين رو زمينة‌ تاريخي‌ و نشاني‌ از شخصيت‌هاي‌واقعي‌ را نبايد در آن‌ جست‌.<sup>2</sup>

تأليف‌ اين‌ كتاب‌ ظاهراً در اواسط‌ سدة‌ 9 م‌ نيمة نخست سدة 3 ق صورت‌ گرفته‌ و قديم‌ترين‌ نسخة‌ خطي‌ موجود از آن‌ متعلق‌ به‌ سدة‌ 4 ق است‌. زردشت‌ بهرام‌ پژدو از شاعران‌ سدة‌ 7 ق آن‌ را به‌ نظم‌ فارسي‌ درآورده‌ است‌. نخستين‌ ترجمة ‌اين‌ كتاب‌ توسط‌ پوپ [1]‌در 1816م‌ صورت‌ گرفت‌. در 1887م‌ نيز بارتلمه[2]‌ آن‌ را به‌ فرانسه‌ ترجمه كرد.<sup>3</sup>

نثر آن‌ ساده‌ است‌ و ارزش‌ ادبي‌ اندكي‌ دارد و به‌ سبب‌ محبوبيت‌ در ميان‌ زردشتيان‌ به‌ زبان‌ فارسي‌ (شعر و نثر) برگردانيده‌ شده‌ است‌.<sup>4</sup> 

'''مآخذ:'''

# تفضّلي‌، احمد. '''''تاريخ‌ ادبيات‌ ايران‌ پيش‌ از اسلام‌'''''. به‌ كوشش‌ ژالة‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌ 167-170؛ صفا، ذبيح‌الله. '''''تاريخ ادبيات در ايران'''''. تهران‌: ابن‌ سينا، 1347، ج‌1، ص‌ 137.
# سميعي‌، احمد. '''''ادبيات‌ ساساني‌'''''. تهران‌: دانشگاه‌ آزادايران‌، 1355، ص‌ 39-40.
# صفا. همانجا.
# زرشناس‌، زهره‌. '''''زبان‌ و ادبيات‌ ايران‌ باستان‌'''''. تهران‌: دفتر پژوهشهاي‌ فرهنگي‌، 1382، ص‌ 59.

[1]. Pope

[2]. Bartholomae

ابوالقاسم رادفر