نمایش مبدأ برای کمال الدین اسماعیل

'''كمال‌الدين اسماعيل''' (ح 568 ـ 635 ق / ؟م) صوفي و شاعر قصيده‌سراي برجسته اوايل [[مغول ها|دوره مغول]].

كمال‌الدين ابوالفضل اسماعيل ملقب به خلّاق‌المعاني فرزند جمال‌الدين عبدالرزاق اصفهاني<sup>*</sup> بود.<sup>1</sup> تمام عمرش را در زادگاهش اصفهان به سر برد و چون پدرش آخرين پادشاهان خوارزمي و نيز بزرگان خاندان صاعد را مدح گفت.<sup>2</sup> كمال‌الدين نسبت به خاندان پيامبر (ص) ارادت بسيار داشت و در نعت آن حضرت و صفات امام حسن (ع) و امام حسين (ع) اشعاري سرود.<sup>3</sup> او در مجلس گروهي از مشايخ صوفيه آن روزگار حضور يافت و به شيخ كمال كوفي و شيخ شهاب‌الدين سهروردي دست ارادت داد.<sup>4</sup> در اواخر عمر به دنبال وقايع ناگواري چون شكست خوارزمشاهيان از مغولان به انزوا گراييد تا درگذشت. بعضي هم گفته‌اند كه به دست يكي از مغولان كشته شد.<sup>5</sup> كمال‌الدين در آوردن معاني دقيق شهرت بسيار داشت و ناقدان سخن او را بر پدرش برتري مي‌دادند. وي در سبك عراقي سرمشقي براي قصيده پديد آورد كه در سايه سعدي به اوج كمال رسيد.<sup>6</sup> او در ميان قدما بيشتر به انوري<sup>*</sup> و ظهير فاريابي توجه داشت و تالي خاقاني و ظهير به شمار مي‌رفت.<sup>7</sup> از ممدوحانش مي‌توان علاءالدين تكش خوارزمي (حك 568ـ596 ق / ؟م)، سلطان جلال‌الدين منكبرني، اتابك سعد زنگي (حك 599ـ628 ق / ؟م) و ابوبكر بن سعد زنگي (حك 623ـ658 ق / ؟م) را نام برد.<sup>8</sup> 

'''مآخذ:'''

1ـ كمال‌الدين اسماعيل. ''ديوان خلاق‌المعاني ابوالفضل كمال‌الدين اسماعيل اصفهاني''. به اهتمام حسين بحرالعلومي، ‌تهران: دهخدا، 1348 ش، ص سه (مقدمه).

2ـ نفيسي، سعيد. ''تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسي''. تهران: فروغي، چ 2، 1344 ش، ج 1، ص 158.

3ـ كمال‌الدين اسماعيل. همان، ص هفت، هشت (مقدمه).

4ـ معصوم عليشاه شيرازي، محمد معصوم. ''طرائق‌الحقائق''. با تصحيح محمد جعفر محجوب، تهران: سنايي، چ 2، 1382 ش، ج 2، ص 648.

5ـ صفا، ذبيح‌الله. ''تاريخ ادبيات در ايران''. تهران: ابن سينا، چ 4، 1347 ش، ج 2، ص 873.

6ـ ريپكا، يان و ديگران. ''تاريخ ادبيات ايران''. ترجمه‌ابوالقاسم سري، تهران: سخن، 1382 ش، ج 1، ص 392.

7ـ زرين كوب، ‌عبدالحسين. ''سيري در شعر فارسي''. تهران: نوين، ‌چ 1، 1363 ش، ص 71، 72.

8ـ كمال‌الدين اسماعيل. همان، ص يازده، ‌سيزده، چهارده، شانزده (مقدمه).

و نيز نگ: شبلي نعماني، ‌محمد. ''شعرالعجم''. ترجمه‌ سيد محمدتقي فخر داعي گيلاني، تهران: 1327 ش، ج 2، ص 13.

ابوالقاسم رادفر