نمایش مبدأ برای احمد شاملو

[[پرونده:78787878787.jpg|بندانگشتی|احمد شاملو، قابل بازیابی از https://www.tabnak.ir/fa/news/334017/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%84%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1]]
شاملو، احمد (1304ـ 1379ش)، شاعر، نویسنده، ‌منتقد، ‌روزنامه نگار، ‌مترجم.

احمد شاملو متخلص و مشهور به الف ـ صبح و الف ـ بامداد، از نخستین و نامدارترین نوپردازان شعر ایران در [[استان تهران|تهران]] زاده شد. پدرش حیدر شاملو (شادکان) افسر ارتش بود. احمد دوره دبستان را تا 1316ش در شهرهای خاش، [[زاهدان]] و [[مشهد]] گذراند. دوره آغاز دبیرستان را تا 1320ش در بیرجند، [[مشهد|‌مشهد]] و تهران تحصیل کرد<ref>صاحب اختیاری، ‌بهروز و باقرزاده، ‌حمیدرضا. '''''احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها'''.'' تهران: هیرمند، 1381، ص 19.</ref>. سپس به شوق تحصیل زبان آلمانی از سال سوم دبیرستان ایرانشهر [[استان تهران|تهران]] به سال اول دبیرستان صنعتی رفت. تا 1323ش مقطع سوم دبیرستان را در [[گرگان]] ادامه داد. درهمان زمان فعالیت‌های سیاسی خود را در مناطق شمالی کشور آغاز کرد، اما در [[استان تهران|تهران]] دستگیر شد و به زندان روس‌ها در رشت انتقال یافت<ref>سركیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 635ـ636.</ref>. میان 1324 تا 1325ش از زندان آزاد شد و همراه خانواده‌اش به [[ارومیه|اورمیه]] رفت و در آنجا سال چهارم دبیرستان را شروع کرد. با آغاز حکومت پیشه وری و دموکرات‌ها، چریک‌ها ‌شاملو را همراه پدرش دستگیر کردند و برایش حکم اعدام بریدند. سرانجام با موافقت مقامات بالا از مرگ نجات یافت. پس از رهایی به تهران‌ آمد و برای همیشه تحصیل را کنار گذاشت. در 1326ش ازدواج کرد و صاحب 4 فرزند شد<ref>شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381، ص 15ـ16.</ref>.

در 1327 و 1329ش به ترتیب هفته نامه‌های ''سخن نو'' و ''روزنه'' را انتشار داد. در 1330ش سردبیر چپ (در برابر سردبیر راست) [[خواندنی ها|مجله ''خواندنی‌ها'']] شد. در 1331ش سر دبیری هفته نامه ''آتشبار'' را به عهده گرفت. در 1332ش دستگیر گردید و مدت 13تا 14 ماه در زندان به سر برد<ref>سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381،ص 636ـ637.</ref>. در 1335ش سر دبیر مجله ''بامشاد'' شد. در همین ایام از همسر اولش جدا شد و به وصلتی دیگر تن داد. در 1339ش اداره سمعی و بصری وزارت کشاورزی را تأسیس کرد. از 1340 تا 1342ش سر دبیر ''کتاب هفته'' گردید. در 1343ش با سومین همسرش، آیدا، پیمان زناشویی بست<ref>مجابی، جواد. '''''شناخت نامه‌شاملو'''''. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ‌ص 8ـ9.</ref>. حضور آیدا تولدی دیگر به شاملو بخشید. شاملو که از جوانی سرودن شعر را آغاز کرده بود، در دهه چهل سالگی‌اش نیز در کنار شعر به روزنامه‌نگاری، ‌نمایشنامه‌نویسی، ترجمه و قصّه‌پردازی پرداخت. در 1346ش سردبیر بخش ادبی مجله ''خوشه'' شد. در همین سال نیز به عضویت کانون نویسندگان ایران که خود یکی از پایه‌گذاران اصلی آن بود، ‌درآمد. در 1349ش به فیلمسازی روی آورد و چند فیلم فولکلوریک را برای تلویزیون کارگردانی کرد. در 1350ش فرهنگستان زبان ایران برای تحقیق و تدوین ''[[کتاب کوچه]]'' او را به همکاری خواند<ref>شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381، ص 17ـ19.</ref>. از 1351ش تدریس در [https://aut.ac.ir/ دانشگاه صنعتی امیرکبیر] و همکاری با روزنامه‌های ''[[آیندگان]]'' و ''کیهان فرهنگی'' را شروع کرد. در 1354ش به دعوت دانشگاه رُم برای شرکت در کنگره [[نظامی گنجوی]] به ایتالیا رفت<ref>سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 641ـ642.</ref>. در 1355ش دانشگاه بوعلی او را به ریاست پژوهشکده خود برگزید و به دنبال آن به دعوت انجمن قلم ایالات متحده امریکا و دانشگاه پرینستون رهسپار امریکا شد. در همین سال در دانشگاه‌های مختلف امریکا سخنرانی و شعرخوانی کرد<ref>مجابی، جواد. '''''شناخت نامه‌شاملو'''''. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ص 10ـ11.</ref>. در 1357ش برای سردبیری هفته نامه ''[[ایرانشهر]]'' به لندن دعوت شد. در اسفندماه 1357ش به ایران بازگشت<ref>سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 642ـ643.</ref>. در 1358ش سردبیری کتاب جمعه (36 شماره) را نیز به عهده گرفت و در شب شعرهای انجمن ایران و [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 فرانسه] و انستیتو گوته حضوری فعال داشت. در 1367ش برای سخنرانی و شعرخوانی به کشورهای آلمان‌، اتریش و سوئد رفت و سپس به ایران بازگشت<ref>شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381، ص 21ـ23.</ref>. در 1369ش به دعوت دانشگاه برکلی به امریکا سفر کرد و 1370ش شب شعرهای متعددی در به نفع آوارگان کرد عراقی در برکلی و دانشگاه وین برگزار کرد<ref>مجابی، جواد. '''''شناخت نامه‌شاملو'''''. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ص 12ـ13.</ref>. در 1374ش در مراسم بزرگداشتی که انجمن نویسندگان ایرانی مقیم [https://dmelal.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%A7 کانادا] در دانشگاه تورنتو برای او برپا کرده بودند، ‌حضور یافت. در پی دو عمل جراحی در 1375ش و 1376ش روی عروق پای او، سرانجام پای راست وی را از زانو قطع کردند<ref>سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 647ـ649.</ref>. در همین ایام جایزه ادبی استیگ داگرمن[Dagerman] به او تعلق گرفت. سرانجام در یک روز یک‌شنبه سفر این جهانی او به پایان رسید<ref>شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381، ص 25ـ26.</ref>.

''آهنگ‌های فراموش شده'' (1326ش)، ''هوای تازه'' (1336ش)، ''باغ آینه'' (1339ش)، ''‌آیدا در آینه'' (1343ش)، ''ققنوس در باران'' (1345ش)، ''ابراهیم در [[آتش]]'' (1352ش)، ''مدایح بی صله'' (1371ش) و ''حدیث بی قراری ماهان'' (1379ش) در زمره مجموعه شعرهای مشهور او هستند<ref>شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381،  ص 27ـ28.</ref>. از میان انبوه نوشته‌ها، قصه‌ها و ترجمه‌های او نیز می‌توان از ترجمه ''کشیش''، اثر بئاتریس بک[Beatric Beck] (1334ش)؛ ‌ترجمه ''سی زیف و مرگ''، اثر روبرمرل[Robert Merle]؛ ترجمه ''پا برهنه‌ها''، اثر استانکو[Stanko] (1350ش)؛ ‌ترجمه ''عروسی خون''، اثر فدریکوگارسیا لورکا[ Federico Garcia Lorca]؛ ‌ترجمه ''ترانه شرقی ‌و اشعار دیگر''، سروده لورکا (1359ش)؛ ترجمه ''سکوت سرشار از ناگفته‌هاست''، سروده مارگوت بیکل[Margot Bickel] و ''‌درها و دیوار بزرگ چین'' (1352ش) یاد کرد. ''[[حافظ شیرازی|‌حافظ شیراز]]'' (1354ش)، ''‌افسانه‌های هفت گنبد'' (1336ش)، ''‌دخترای ننه دریا'' (1357ش) و ''[[کتاب کوچه]]'' (جامع فرهنگ مردم) (تا 1387، 11 جلد از آن چاپ شده است) از دیگر آثار اوست<ref>صاحب اختیاری، ‌بهروز و باقرزاده، ‌حمیدرضا. '''''احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها'''.'' تهران: هیرمند، 1381،  ص 54ـ57.</ref>. شاملو یکی از راهگشایان ممتاز شعر نو فارسی است که پس از [[نیما یوشیج]] بیشترین تأثیر را بر شعر و شاعران معاصر گذاشته است<ref>دست‌غیب، ‌عبدالعلی'''''. نقد آثار احمد شاملو'''''. تهران: کتاب میرا، ‌چ 1، 1352، ص 5.</ref>. او از شاگردان و پیروان عقاید [[نیما یوشیج|نیما]] بود که در عین حال در مسیر شعر سنّتی نیز گام بر می‌داشت<ref>کلیاشتورینا، ورا. ب. '''''شعر نو در ایران'''''. ترجمه همایون تاج طباطبایی، تهران: نگاه، 1380، ص 119.</ref>. مهم‌ترین عامل گسترش و نفوذ تدریجی و سرزندگی شعر شاملو، همانا خلاف عادت بودن شعر او، هم در حوزه صورت و هم در حوزه معنی است<ref>پورنامداریان، ‌تقی. '''''سفر در مه'''''، تأملی در شعر احمد شاملو، ‌تهران: زمستان، چشم و چراغ، 1374، ص 32 (پیشگفتار).</ref>. شعر سپید (شعر منثور) با شاملو شناخته شد و او بانی شعر سپید نام گرفت<ref>شمس لنگرودی، محمد. '''''تاریخ تحلیلی شعر نو'''''. تهران: نشر مرکز، 1377، ج 2، ص 387.</ref>. درباره شاملو کتاب‌ها و مطالب بسیاری نوشته‌اند. آثار او نیز بارها به زبان‌های گوناگون از جمله ژاپنی، انگلیسی، ‌سوئدی، ‌اسپانیایی، ‌فرانسوی و جز آنها برگردانیده شده است. 

== نیز نگاه کنید به ==

* [[کتاب کوچه]]
* [[خواندنی ها]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]