نمایش مبدأ برای بهبهانی، سید عبدالله

[[پرونده:N00003431-r-b-004.jpg|بندانگشتی|سید عباس بهبهانی، قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.iichs.ir/fa/gallery/3431/2/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1]]
'''بهبهانی، سید عبدالله'''، (ح1260-1328ق / 1844-1910م)، از رهبران [[نهضت مشروطه|مشروطیت]].

در خانواده‌ای روحانی و اصالتاً بحرینی، در نجف زاده شد. پدرش سید اسماعیل متولد بهبهانِ [[استان فارس|فارس]] و از مجتهدان بزرگ [[استان تهران|تهران]] بود<ref>صفایی، ابراهیم. '''''رهبران مشروطه'''''. تهران: جاویدان، 1363، ج 3، ج 1، ص 173.</ref>. سید عبدالله پس از تحصیل مقدمات علوم دینی در زادگاه، از محضر استادانی همچون [[آیت الله میرزای شیرازی|میرزای شیرازی]] بهره گرفت و مجتهد شد. سپس به [[ایران]] آمد و جانشین پدر در مقام مذهبی و اجتماعی او شد. این جانشینی بر موقعیت بهبهانی در جامعه افزود؛ آن گونه که در شمار مجتهدان طراز اول تهران در آمد<ref>بامداد، مهدی. '''''شرح حال رجال ایران قرن‌های 12 و 13 و 14'''''. تهران: زوار، 1371، چ 4، ج 2، ص 284.</ref>. ورود به فضای مناسبات سیاسی و ارتباط با دستگاه حکومت، بر اشتهار و اعتبارش افزود و شهرت سیاسی وی را بر مقام دینی و علمی‌اش برتری بخشید. نزدیکی و حمایت‌های امین‌السلطانِ صدراعظم، از او در این میان قابل توجه است.

حضور او در دو [[رژی|واقعه رژی]] و [[نهضت مشروطه|نهضت مشروطیت]] نمایان است. حضورش در جنبش مردم بر ضد [[رژی|قرارداد رژی]] چندان موجب خوشنامی او نیست، خاصه به لحاظ روابطش با امین‌السلطان، در تلاش برای ایجاد تفاهم میان شرکت [[رژی]] (صاحب امتیاز توتون و تنباکوی [[ایران]]) با علمای [[استان تهران|تهران]] بود. همچنین گویا به فتوای تحریم استعمال آن‌ها نظری نداشت و از مصرف آن‌ها اجتناب نمی‌کرد<ref> بامداد، مهدی. '''''شرح حال رجال ایران قرن‌های 12 و 13 و 14'''''. تهران: زوار، 1371، چ 4، ج 2،ص 284 و 285.</ref>. در [[نهضت مشروطه|نهضت مشروطیت]] بسیار مؤثر عمل کرد و به زودی یکی از دو رهبر مذهبی ـ سیاسی برجسته [[نهضت مشروطه|مشروطیت]] شد. نخستین حرکت علنی [[سید عبدالله بهبهانی|بهبهانی]] بر ضد نظام استبدادی [[قاجاریه]]، مربوط به ماجرای نوز[Naus] بلژیکی وزیر کل گمرکات [[ایران]] است که عکسی از او با لباس روحانیت در مجلسِ رقص (بالماسکه[Bal Masqué]) به دست آمده بود (1323ق / 1905م). اعتراض شدید [[سید عبدالله بهبهانی|بهبهانی]] به همراه تقاضای اخراج و تنبیه او، صدای مخالفت بسیاری، خاصّه تجّار را برانگیخت تا این که [[مظفرالدین شاه]]، شخصاً وعده انجام دادن خواسته‌ها را داد. عدم تحقق وعده‌ها، اعتراض و تحصن تجار در حرم عبدالعظیم را به بار آورد که با توسلِ ولیعهد به [[سید عبدالله بهبهانی|بهبهانی]] برای حل مسئله، خاتمه پذیرفت<ref>كسروی، احمد. '''''تاریخ مشروطه ایران'''''. تهران: امیركبیر، 1369، چ 15، ص 48-52.</ref>. در ادامه مبارزه، [[سید عبدالله بهبهانی|بهبهانی]]، با ارسال پیام برای 4 مجتهد بزرگ [[استان تهران|تهران]]، از آنان مساعدت طلبید که تنها سیدمحمد طباطبائی به او پاسخ مثبت داد و در 25 رمضان 1323ق / 24 نوامبر 1905م با او پیمان اتحاد و همراهی بست. این دو از سوی مردم به «سیدین سَنَدین» موسوم و اتحادشان از سوی کسروی آغاز نهضت خوانده شد<ref>كسروی، احمد. '''''تاریخ مشروطه ایران'''''. تهران: امیركبیر، 1369، چ 15،  ص 48-49</ref><ref>دولت‌آبادی، یحیی. '''''حیات یحیی'''''. تهران: فردوسی ـ عطار، 1361، ج 2، ص 35.</ref>.

در پی گرانی قند و چوب خوردن چند تن از تجّار بدان سبب، از سوی حاکم [[استان تهران|تهران]]، تاجران به زعامت [[سید عبدالله بهبهانی|بهبهانی]] و طباطبائی، معترضانه در مسجد شاه تجمع کردند. این اجتماع به مهاجرت علما و تجّار به عبدالعظیم 16 شوال 1323ق / 12 دسامبر 1905م) و تحصن در آنجا انجامید. قول موافقت شاه به تأسیس عدالتخانه، و بازگشت پیروزمندانه متحصنین به [[استان تهران|تهران]] 16 ذیقعده 1323ق / 12 ژانویه 1906م به هجرت صغری پایان داد<ref>ناظم‌الاسلام كرمانی، محمد. '''''تاریخ بیداری ایرانیان'''''. تهران: آگاه ـ نوین، 1362، چ 4، ج 2، ص 331-370.</ref><ref>كسروی، احمد. '''''تاریخ مشروطه ایران'''''. تهران: امیركبیر، 1369، چ 15، ص. 60-76.</ref>. عدم تحقق عامدانه ایجاد عدالتخانه توسط شاه و عین‌الدوله، کار را به تقابل و درگیری مردم با حکومت کشاند که در نتیجه آن به سبب خودداری حکومت از برآوردن خواسته‌های مردم، رهبران نهضت به اتفاق عده‌ای از علما، [[استان تهران|تهران]] را به قصد مهاجرت به عتبات (هجرت کبری)، ترک کردند (23 جمادی‌الاول 1324ق / 15 ژوئیه 1906م)<ref> ناظم‌الاسلام كرمانی، محمد. '''''تاریخ بیداری ایرانیان'''''. تهران: آگاه ـ نوین، 1362، چ 4، ج 2، ص 476-500.</ref>.

از سوی دیگر جمع کثیری از کسبه در سفارت انگلستان تحصن کردند. این هجرت و تحصن، ابتدا شاه را به عزل عین‌الدوله و نصب [[میرزا حسن خان مشیرالدوله پیرنیا|مشیرالدوله]] و سپس امضای فرمان [[انقلاب مشروطه|مشروطیت]] در 14 جمادی‌الثانی 1324ق 5 اوت 1906م مجبور ساخت. از قِبَلِ [[انقلاب مشروطه|مشروطیت]]، نخستین دوره [[مجلس شورای ملی]] در 18 شعبان 1324ق / 8 اکتبر 1906م افتتاح و [[سید عبدالله بهبهانی|بهبهانی]] از سوی اقلیت کلیمی و ارامنه نماینده شد. به واسطه جایگاهش، نفوذ بسیاری در میان نمایندگان داشت و مرجع حل و فصل بسیاری از کارها بود.

با به توپ بستن و تعطیلی مجلس از سوی [[محمد علی شاه|محمدعلی شاه]] (23 جمادی‌الاول 1326ق / 23 ژوئن 1908م)، [[سید عبدالله بهبهانی|بهبهانی]] را که شاه کینه بسیار از او داشت، دستگیر کردند و با ضرب و شتم و جراحت بسیار به باغشاه بردند. سپس به عتبات تبعید گردید که پس از 8 ماه زندگی تحت نظر در بزهرودِ [[کرمانشاه]]، عملی شد. پس از فتح تهران، در ذیقعده 1327ق / نوامبر 1909م به تهران بازگشت<ref>ملکزاده، مهدی. '''''تاریخ انقلاب''''' '''''مشروطیت ایران'''''. تهران: علمی، 1371، چ 3، ج 4، ص 750، 751، 762 و 763</ref><ref>دولت‌آبادی، یحیی. '''''حیات یحیی'''''. تهران: فردوسی ـ عطار، 1361، ج 2، ص 327-334 و ج 3، ص 126 به بعد.</ref>. اگرچه شغل و سمتی دیگر نیافت، منزلش محل رجوع از جمله رجال بود. سرانجام در 8 رجب 1328ق / 16 ژوئیه 1910م در خانه‌اش به قتل رسید. قتل او را به افراد [[حزب دموکرات]] نسبت داده‌اند. پیکرش در مقبره خانوادگی در نجف مدفون شد<ref>ملکزاده، مهدی. '''''تاریخ انقلاب''''' '''''مشروطیت ایران'''''. تهران: علمی، 1371، ج 6-7، ص 1335-1336.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[نهضت مشروطه]]
* [[آیت الله میرزای شیرازی]]
* [[مجلس شورای ملی]]
* [[سید عبدالله بهبهانی]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
جعفر گلشن
[[رده:تاریخ]]
[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]