نمایش مبدأ برای تحفه‌العراقين

[[پرونده:DSC00104-Copy.jpg|بندانگشتی|تحفه‌العراقين برگرفته از وبسایت الفهرست قابل بازیابی از<nowiki/>https://alfehrest.com/product/%D8%AA%D8%AD%D9%81%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AA%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A8/]]
'''[[تحفه‌العراقين|تحفه العراقین]]'''، منظومه‌ای در قالب مثنوی و در شرح سفر سراینده به [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراقِ] عجم،‌ [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراقِ] [[عربی|عرب]] و [[مکه]] معظمه. این [[کتاب]] همچنین در وصف بزرگان و دانشمندانی است که شاعر در این سفر با آنان به مصاحبت پرداخته است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، 1381، ج 1، ص 615 (ذیل تحفه العراقین).</ref>. افضل‌الدین بدیل شروانی متخلص به [[خاقانی شروانی|خاقانی]] در 551ق این مثنوی را در حـ 3200 بیت سروده است<ref>خاقانی شروانی. '''''دیوان افضل‌الدین بدیل خاقانی شروانی.''''' با تصحیح، ‌مقدمه و تعلیقات ضیاءالدین سجادی، ‌تهران: زوّار، بی‌تا، ص58 (مقدمه مصحح).</ref>. 

این منظومه شامل پنج مقاله است: مقاله اول شامل محامدات است. مقاله ‌دوم به زندگانی شاعر اختصاص دارد. مقاله سوم درباره [[همدان]]، ‌[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] و بغداد است. مقاله چهارم شرح [[مکه]] را در بر دارد و مقاله پنجم به توصیف [[مدینه]] می‌پردازد<ref>براون، ‌ادوارد. '''''تاریخ ادبی ایران، از سنایی تا سعدی'''''. ترجمه غلامحسین صدری افشار، ‌تهران: مروارید، 1351، ج 2، ب 2، ص 88.</ref>. ''[[تحفه‌العراقين|تحفه العراقین]]'' دارای تعبیرات و اصطلاحات پیچیده‌ای است<ref>خاقانی شروانی. '''''مثنوی تحفه العراقین'''''. به اهتمام، ‌تصحیح، حواشی و تعلیقات یحیی قریب، تهران: ابن سینا، 1333، مقدمه مصحح.</ref>. شاعر هنگام سرودن آن به ''[[حديقه الحقیقه|حدیقه الحقیقه]]'' [[سنایی غزنوی|سنایی]] (د 535ق) نظر داشته است. اشعار برخی از عارفان و شاعران سده 11ق به تأثیر از تحفه العراقین سروده شده‌اند<ref>خزانه دارلو،‌ محمدعلی. '''''منظومه‌های فارسی'''''. تهران: روزنه،  1375، ج.1، ص 299، 344، 533 (به اختصار).</ref>. این منظومه دو بار در هند و یک بار در [[تهران مصور|تهران]] به کوشش یحیی قریب در 1333ش [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] و انتشار یافته است<ref>طبری، محمدعلی. '''''زبده الآثار'''''. ‌تهران: امیرکبیر، 1372، ج.1، ص 141.</ref>. شاید بتوان به تعبیری ''تحفه العراقین'' را نخستین سفرنامه منظوم [[فارسی]] خواند.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[خاقانی شروانی|خاقانی]]
* ''[[حديقه الحقیقه|حدیقه الحقیقه]]''
* [[سنایی غزنوی|سنایی]]
* [[مدینه]]
* [[چاپ و چاپخانه|چاپ]]
* [[مکه]]
* [[همدان]]

== مآخذ ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]

== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]