تحفهالعراقين
تحفه العراقین، منظومهای در قالب مثنوی و در شرح سفر سراینده به عراقِ عجم، عراقِ عرب و مکه معظمه. این کتاب همچنین در وصف بزرگان و دانشمندانی است که شاعر در این سفر با آنان به مصاحبت پرداخته است[۱]. افضلالدین بدیل شروانی متخلص به خاقانی در 551ق این مثنوی را در حـ 3200 بیت سروده است[۲].
این منظومه شامل پنج مقاله است: مقاله اول شامل محامدات است. مقاله دوم به زندگانی شاعر اختصاص دارد. مقاله سوم درباره همدان، عراق و بغداد است. مقاله چهارم شرح مکه را در بر دارد و مقاله پنجم به توصیف مدینه میپردازد[۳]. تحفه العراقین دارای تعبیرات و اصطلاحات پیچیدهای است[۴]. شاعر هنگام سرودن آن به حدیقه الحقیقه سنایی (د 535ق) نظر داشته است. اشعار برخی از عارفان و شاعران سده 11ق به تأثیر از تحفه العراقین سروده شدهاند[۵]. این منظومه دو بار در هند و یک بار در تهران به کوشش یحیی قریب در 1333ش چاپ و انتشار یافته است[۶]. شاید بتوان به تعبیری تحفه العراقین را نخستین سفرنامه منظوم فارسی خواند.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: جیبی، 1381، ج 1، ص 615 (ذیل تحفه العراقین).
- ↑ خاقانی شروانی. دیوان افضلالدین بدیل خاقانی شروانی. با تصحیح، مقدمه و تعلیقات ضیاءالدین سجادی، تهران: زوّار، بیتا، ص58 (مقدمه مصحح).
- ↑ براون، ادوارد. تاریخ ادبی ایران، از سنایی تا سعدی. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ج 2، ب 2، ص 88.
- ↑ خاقانی شروانی. مثنوی تحفه العراقین. به اهتمام، تصحیح، حواشی و تعلیقات یحیی قریب، تهران: ابن سینا، 1333، مقدمه مصحح.
- ↑ خزانه دارلو، محمدعلی. منظومههای فارسی. تهران: روزنه، 1375، ج.1، ص 299، 344، 533 (به اختصار).
- ↑ طبری، محمدعلی. زبده الآثار. تهران: امیرکبیر، 1372، ج.1، ص 141.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر