مدینه
مدینه، از شهرهای معروف جزیرۀالعرب[۱]. واقع در زمینی هموار بین دو کوه[۲]، در فاصلۀ 500 کیلومتری شمال مکه و 425 کیلومتری شمال شرقی جده[۲]، در ناحیه حجاز در شبه جزیرۀ عربستان[۳]. مدینه که در جاهلیت نامش یثرب بوده، پس از ورود رسول الله(ص) به آنجا به مدینۀالنبی (مدینۀالرسول) تغییر نام یافت[۲]. پیامبر پس از هجرت در مدینه، اقامت نمودند و این شهر محل مسجد و مدفن ایشان گردید[۳]، و حرم مقدس پیغمبر اسلام نیز در آنجا است[۱]. نام مدینه چهار بار[۴]، و یثرب فقط یک بار در قرآن ذکر شده است[۵]. به گزارش ابراهیم ابن یحیی مدینه در تورات دارای یازده اسم است، به نقل از زید بن اسلم، رسول خدا فرمودند:
«برای مدینه دَه نام میباشد»
و سمهودی در کتاب وفاءالوفاء بیش از 90 اسم به مدینه نسبت داده که از آن جمله طیبه، طابۀ، جابرۀ، مجبورۀ، دارالایمان میباشد[۶]. در حدیث رسول خدا(ص) آمده کربلا دیگر به شمشیر گشوده شد ولی مدینه به قرآن فتح گردید[۷]. هوای مدینه گرم و در آن آب روان وجود دارد[۲]. آب مشروب مدینه قبل و بعد از اسلام از چاه رومَد بود[۸]. عروه، بیرحاء، ابس بن مالک، غرس و أنا از چاههای دیگر مدینه میباشد[۹]. به گفتۀ یعقوبی مدینه را چهار رودخانه بوده (1343ش) به نامهای وادی بطحان، عقیق اکبر، عقیق اصغر و وادی قناۀ. اُحد نزدیک ترین کوه به مدینه در شمال[۱۰]، کوه عیره در جنوب و دو کوه أجا و سلمی که به طی مشهورند در مشرق قرار دارند[۱۱]. ساکنین مدینه اکثراً اهل سنت و جماعتاند، فقط طائفهای به نام غاوله دارای مذهب تشیعاند[۱۲].
اوس و خزرج دو قبیلۀ عمده اعراب در مدینه بودند که با هجرت پیامبر به این شهر اسلام آوردند[۱۳].
خاک مدینه پربرکت و حاصلخیز است[۱۲]. و به دو قسمت زمینهایی با خاک سفید و بدون املاح و زمینهایی با خاک سیاه تقسیم میشود[۱۴]. در مدینه کالاهای بسیار تجارت میشوند از جمله خرما، روغن، پنیر، حبوبات و گندم. مشهورترین بازار مدینه «باب السلام» است و «سوق الساحۀ» و «سوق المناحۀ» که بازار «حراج» یا «سوق الحراج» هم گویند، از دیگر بازارهای آن میباشند[۱۵]. همچنین مدینه دارای دیواری با دو جدار داخلی و خارجی (236هـ) بوده است[۱۶].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ حسین دشتی، سیدمصطفی. معارف و معاریف. قم: چاپ صدر، ج9، چ2، ص248.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ قره چانلو، حسین. حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه). تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص15 به نقل از حمدالله مستوفی قزوینی، نزهۀالقلوب. نشهر طهوری، ص12.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ خرمشاهی، بهاءالدین. دانشنامۀ قرآن پژوهی. تهران: انتشارات دوستان، ناهید، ذیل مقالۀ مدینه، ج2، ص2023.
- ↑ سورۀ 9/101 و 120؛ سورۀ 33/60؛ سورۀ 63/8.
- ↑ قرآن. سورۀ 33/13.
- ↑ قره چانلو، حسین. حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه). تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیرف ص. 115-116.
- ↑ حسین دشتی، سیدمصطفی. معارف و معاریف. قم: چاپ صدر، ج9، چ2، ص248، به نقل از کنزالعمال حدیث 34903.
- ↑ قره چانلو، حسین. حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه). تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 120
- ↑ قره چانلو، حسین. حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه). تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 120 و 121.
- ↑ قره چانلو، حسین. حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه). تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 119، به نقل از اصطخری، مسالک و ممالک. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1347، ص21.
- ↑ قره چانلو، حسین. حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه). تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 119، به نقل از ابی الغداء، تقویم البلدان. ترجمۀ آیتی، انتشارات فرهنگ، 1349، ص92 و 119.
- ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ قره چانلو، حسین. حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه). تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 115.
- ↑ خرمشاهی، بهاءالدین. دانشنامۀ قرآن پژوهی. تهران: انتشارات دوستان، ناهید، ذیل مقالۀ مدینه، ج2، ص 2024.
- ↑ قره چانلو، حسین. حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه). تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 157، به نقل از ایوب صبری پاشا، مرآۀالحرمین (سفرنامۀ مدینه)، ترجمۀ عبدالرسول منشی نشر میراث مکتوب، 1382، ص427.
- ↑ قره چانلو، حسین. حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه). تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 158.
- ↑ قره چانلو، حسین. حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه). تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 143.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
آیت الله معظمی گودرزی