نمایش مبدأ برای جلال الدین خوارزمشاه

[[پرونده:640881 802.jpg|بندانگشتی|جلال الدین خوارزمشاه، قابل بازیابی از https://www.rouydad24.ir/fa/news/297231/%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85]]
'''جلال‌الدین خوارزمشاه،''' (د. 628ق / 1231م)، ملقب به مِنْکُبرنی، آخرین سلطان [[خوارزمشاهیان]] (حک، 617- 628ق/ 1220- 1231م).

جلا‌ل‌الدین خوارزمشاه درحالی جانشین پدرش، [[سلطان محمد خوارزمشاه|سلطان‌محمد خوارزمشاه]]<sup>*</sup> شد که [[مغول ها|مغولان]] در حرکت به طرف [[ایران]] بودند و او توانست در غزنین به ویژه در جنگ پروان شکست‌های سختی بر آنان وارد کند<ref>نسوی، محمد بن احمد. '''''سیرت جلال‌الدین منکبرنی'''''. تصحیح مجتبی مینوی، تهران: علمی‌فرهنگی، 1365، ص63.</ref>، اما در مقابل پیشروی‌های چنگیزخان به هند عقب نشست و تا 622ق/ 1225م در هند به سر برد<ref>جوینی، عطاملک. '''''تاریخ جهانگشای'''''. تصحیح محمد قزوینی، تهران: ارغوان، 1367، ج2، ص112.</ref>. در این مدت فرمانروایان عراق عجم (غرب [[ایران]]) در قلمرو [[خوارزمشاهیان]] حکومت داشتند در حالی که [[مغول ها|مغولان]] نیز به حدود [[همدان]] رسیده بودند<ref>خواجه‌رشید‌الدین فضل‌الله همدانی. '''''جامع‌التواریخ'''''، قسمت اسماعیلیان و فاطمیان. به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و محمد مدرس زنجانی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1338، ج1، ص397.</ref>.  

جلال‌الدین در اقدامی شجاعانه با سپاهی عازم [[ایران]] شد و غزنین، [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان]]، [[کرمان]] و [[استان خوزستان|خوزستان]] را فتح کرد و از آن‌جا که خلیفه عباسی، الناصرلدین‌الله، به جای کمک سپاهیانی علیه او فرستاده بود<ref>شبانکاره‌ای، محمد بن علی. '''''مجمع‌الانساب'''''. تصحیح میرهاشم محدث، تهران: امیرکبیر، 1365، ص145.</ref> او در حالی سپاهیان خلیفه را شکست داد<ref>وصاف‌الحضره، فضل‌الله شیرازی. '''''تحریری بر تاریخ وصاف'''''. عبدالحمید آیتی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1346، ص59.</ref>  که قصد تسخیر بغداد را نداشت<ref>بناکتی، ابوسلیمان بن ‌داود. '''''تاریخ بناکتی'''''. به کوشش جعفر شعار، تهران: انجمن آثار ملی، 1348، ص378.</ref>. پس از آن به آذربایجان برای شکست دادن اتابک اوزبک رفت مشغول نبرد با گرجیان و سلاجقه روم شد و پیش از آن‌که آمادگی لازم را برای مقابله با یورش [[مغول ها|مغولان]] به دست آورد در نبردی از آنان شکست خورد و سپاهیان او در حوالی دیاربکر تار و مار شدند و از سرنوشت او نیز اطلاع دقیقی حاصل نشد<ref>خلعتبری، اللهیار و شرفی، محبوبه. '''''تاریخ خوارزمشاهیان'''''. تهران: سمت، 1380، ص34- 38.</ref>.  

بنا بر برخی روایات، سرانجام اسیر کردان شد و او را به طمع لباس و اسبش کشتند و پس از چندی فرمانروا می‌آمد جنازه وی را به دست آورد و دستور دفن آن را داد<ref>'''''تاریخ ایران کمبریج'''''. گردآورنده جی. آ. بویل، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر، 1381، ص 316-317.</ref>. دو کتاب '''نفثه المصدور''' و '''سیرت جلال‌الدین منکبرنی''' از منابع مهم تاریخ [[خوارزمشاهیان]] توسط نسوی (فوت 647ق) درباره وی نوشته شده است. 

== نیز نگاه کنید به ==

* [[خوارزمشاهیان]]
* [[مغول ها]]
* [[سلطان محمد خوارزمشاه]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
اللهیار خلعتبری و محبوبه شرفی
[[رده:تاریخ]]
[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]