نمایش مبدأ برای رضا قلی خان هدایت

'''هدایت‌، رضاقلی‌خان‌''' (15 محرم‌ 1215 ـ 10 ربیع‌الثانی‌ 1288ق / ؟م) ادیب‌، مورخ‌، شاعر.

رضاقلی‌خان‌ طبرستانی‌ متخلص‌ به‌ «هدایت‌» و مشهور به‌ «لله‌ باشی‌»، فرزند محمدهادی‌ نوری‌ تهرانی‌دامغانی‌ از ادبا و مورخان‌ اواخر سده 13 ق به‌ شمار می‌رود<ref>حكیمیان‌، ابوالفتح‌. '''''فهرست‌ مشاهیر ایران'''.،'' تهران‌: دانشگاه‌ ملی‌، 1357، ج‌2، ص‌ 625.</ref>. پدرش‌ از مردم‌ چارده‌ كلاته‌ (از توابع‌هزارجریب‌) و ملازم‌ جعفرقلی‌ خان‌ فرزند [[محمد علی شاه|محمد حسن‌خان‌ قاجار]]<sup>*</sup> بود<ref>هدایت‌، رضاقلی‌خان‌. '''''مجمع‌الفصحا'''''. به‌ كوشش‌ مظاهر مصفا، تهران‌: امیركبیر، 1340، ج‌ 6، ص‌1209.</ref>. هدایت‌ در [[استان تهران|تهران‌]] زاده‌ شد. در اوایل‌ عمر در بارفروش‌ (بابل‌) به‌ سر برد. در دو سالگی‌ پدرش‌ را از دست‌ داد و با مادرش‌ به‌ [[شیراز]] رفت‌ و جوانی‌ خود را در آنجا گذراند<ref name=":0">بیانی‌، مهدی‌. '''''كارنامه بزرگان‌ ایران‌'''''. تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 387.</ref>. نزد محمدمهدی‌ خان‌ متخلص‌ به‌ «شحنه‌» تحصیل‌ كرد.نخست‌ تخلص‌ «چاكر» و سپس‌ «هدایت‌» را برگزید<ref>مدرس‌ تبریزی‌، محمدعلی‌. '''''ریحانه الادب'''''. تهران‌: خیام‌، 1349، ج‌ 6، ص‌ 354.</ref>.

پس‌ از مدتی‌ مأمور تربیت‌ عباس‌ میرزا فرزند [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی‌ شاه‌ قاجار]] شد و به‌ «لله‌ باشی‌» شهرت‌ گرفت‌. در [[ناصر الدین شاه قاجار|دوره ناصرالدین‌ شاه‌]] به‌ سفارت‌ نزد خان‌ خیوه‌ به‌ خوارزم‌ رفت‌. در بازگشت‌ نایب‌ وزارت‌ علوم‌ ومدیر مدرسه دارالفنون‌ گردید<ref name=":0" />. در 1278 ق از خدمات‌ دولتی‌ بازنشسته‌ شد و به‌ عنوان‌ مربی‌ (لله‌باشی‌) [[مظفرالدین شاه|مظفرالدین‌ میرزا]] ولیعهد به‌ آذربایجان‌ رفت‌. پس از بازگشت‌ از این‌ سفر در [[استان تهران|تهران‌]] درگذشت‌<ref>آرین‌پور، یحیی‌. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران‌: جیبی‌، 1351، ج‌ 1، ص‌ 262.</ref>. هدایت‌ به‌ [[تصوف|تصوف‌]] و عرفان‌ گرایش‌ داشت‌. در تاریخ‌، لغت و تذكره‌ تألیفاتی‌ مانند: ''اجمل‌ التواریخ‌ (فهرس‌ التواریخ‌)''، ''اصول‌ الفصول‌ فی‌ حصول‌ الوصول‌'' در عرفان‌، ''بكتاش‌‌نامه‌ (گلستان‌ ارم‌)''، ''دیوان‌ غزلیات‌''، ''روضه الصفای ناصری،'' در تكمیل‌ ''روضه الصفای'' میرخواند، ''ریاض‌العارفین‌'' در زندگینامه شاعران‌ و عارفان‌، ''فرهنگ‌ انجمن‌ آرای ناصری‌'' در لغت‌، ''مجمع‌الفصحا'' در تذكره شاعران‌، ''مدارج‌ البلاغه‌'' در علم‌ بدیع‌، ''مفتاح‌الكنوز'' در شرح‌ مشكلات‌ اشعار خاقانی‌ و جز آنها را از خود باقی‌ گذاشت‌.<ref>حكیمیان‌، ابوالفتح‌. '''''فهرست‌ مشاهیر ایران'''.،'' تهران‌: دانشگاه‌ ملی‌، 1357، ج‌2،  ص‌ 626.</ref><sup>7</sup>

== نیز نگاه کنید به ==

* [[ناصر الدین شاه قاجار]]
* [[فتحعلی شاه قاجار]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]