رضا قلی خان هدایت
هدایت، رضاقلیخان (15 محرم 1215 ـ 10 ربیعالثانی 1288ق / ؟م) ادیب، مورخ، شاعر.
رضاقلیخان طبرستانی متخلص به «هدایت» و مشهور به «لله باشی»، فرزند محمدهادی نوری تهرانیدامغانی از ادبا و مورخان اواخر سده 13 ق به شمار میرود[۱]. پدرش از مردم چارده كلاته (از توابعهزارجریب) و ملازم جعفرقلی خان فرزند محمد حسنخان قاجار* بود[۲]. هدایت در تهران زاده شد. در اوایل عمر در بارفروش (بابل) به سر برد. در دو سالگی پدرش را از دست داد و با مادرش به شیراز رفت و جوانی خود را در آنجا گذراند[۳]. نزد محمدمهدی خان متخلص به «شحنه» تحصیل كرد.نخست تخلص «چاكر» و سپس «هدایت» را برگزید[۴].
پس از مدتی مأمور تربیت عباس میرزا فرزند فتحعلی شاه قاجار شد و به «لله باشی» شهرت گرفت. در دوره ناصرالدین شاه به سفارت نزد خان خیوه به خوارزم رفت. در بازگشت نایب وزارت علوم ومدیر مدرسه دارالفنون گردید[۳]. در 1278 ق از خدمات دولتی بازنشسته شد و به عنوان مربی (للهباشی) مظفرالدین میرزا ولیعهد به آذربایجان رفت. پس از بازگشت از این سفر در تهران درگذشت[۵]. هدایت به تصوف و عرفان گرایش داشت. در تاریخ، لغت و تذكره تألیفاتی مانند: اجمل التواریخ (فهرس التواریخ)، اصول الفصول فی حصول الوصول در عرفان، بكتاشنامه (گلستان ارم)، دیوان غزلیات، روضه الصفای ناصری، در تكمیل روضه الصفای میرخواند، ریاضالعارفین در زندگینامه شاعران و عارفان، فرهنگ انجمن آرای ناصری در لغت، مجمعالفصحا در تذكره شاعران، مدارج البلاغه در علم بدیع، مفتاحالكنوز در شرح مشكلات اشعار خاقانی و جز آنها را از خود باقی گذاشت.[۶]7
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ حكیمیان، ابوالفتح. فهرست مشاهیر ایران.، تهران: دانشگاه ملی، 1357، ج2، ص 625.
- ↑ هدایت، رضاقلیخان. مجمعالفصحا. به كوشش مظاهر مصفا، تهران: امیركبیر، 1340، ج 6، ص1209.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ بیانی، مهدی. كارنامه بزرگان ایران. تهران: اداره كل انتشارات و رادیو، 1340، ص 387.
- ↑ مدرس تبریزی، محمدعلی. ریحانه الادب. تهران: خیام، 1349، ج 6، ص 354.
- ↑ آرینپور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 262.
- ↑ حكیمیان، ابوالفتح. فهرست مشاهیر ایران.، تهران: دانشگاه ملی، 1357، ج2، ص 626.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر