نمایش مبدأ برای فراماسونری

 
'''فراماسون،''' [Franc macon]یا فراموشخانه، انجمنی سرّی و سازمانی سیاسی بر مبنای لژهای صنفی اروپایی به معنای بنای آزاد<ref>حائری، عبدالهادی. '''''تاریخ جنبش‌ها و تکاپوهای فراماسونگری در کشورهای اسلامی'''''. مشهد: 1368، آستان قدس رضوی، ص14.</ref>.

فراماسون یا بنای آزاد[Feemason] و از اتحادیه کارگران بنا<ref>صادقی‌نیا، ابراهیم. '''''فراماسونری و جمعیت‌های سرّی در ایران'''''. تهران: 1377، هیرمند، ص11.</ref> در سده 12م / 6ق گرفته شده است، که بعدها به جمعیت‌های به نام لاج یا لژ[Lodge/ Loge] پیوند داشتند<ref>طباطبایی، محمدحسن. نفوذ '''''فراماسونری در مدیریت نهادهای فرهنگی'''''. تهران: 1380، اسناد انقلاب اسلامی، ص15.</ref> و از سده 18م / 12ق، همراه با سرّی شدن مفهوم اصلاحی آن گسترش یافت و با شعارهای آزادی[Liberty]، برابری و برادری، رواج یافت امّا به گونه‌ای در خدمت استعمار قرار گرفت. میرعبداللطیف شوشتری نخستین بار در ''تحفه العالم''  از آن سخن گفت. در ایران به محافل فراماسون‌ها، جادوگرخانه، شیطان‌خانه، خانه‌فراموشان و فراموش‌خانه می‌گفتند<ref>رائین، اسماعیل. '''''فراموشخانه و فراماسونری در ایران'''''. تهران: 1378، رائین، ص276.</ref>. که در واقع زیر نظر تشکیلات بالاتری از لژها اداره می‌شدند. لژهای [[کشور ایران|ایران]] به نام‌های، [[استان تهران|تهران]]، [[استان خوزستان|خوزستان]]، [[کورش|کوروش]]، خیام، نور، آریا و... تابع لژ بزرگ اسکاتلند و مولوی، فارابی، کسری، ژاندارک، فردا و... تابع لژ بزرگ فرانسه، آفتاب، ستاره، سحر، ناهید، تابع لژ بزرگ آلمان و لژهای مهر، وفا و صفا متصل بودند.

عسگرخان افشار اورمی سفیر [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی‌شاه]] در دربار ناپلئون (1806م / ؟ ق) نخستین فراماسون رسمی و پس از او میرزا ابوالحسن‌خان ایلچی وزیر امور خارجه، [[آیت الله میرزای شیرازی|میرزا صالح شیرازی]]، [[سید جمال الدین اسد آبادی|سیدجمال‌الدین اسدآبادی]]، [[ملکم خان|میرزا ملکم‌خان]] و سپهسالار<sup>*</sup>، عضو و یا منسوب به عضویت در آن بودند و جامع آدمیت نیز در [[نهضت مشروطه|دوران مشروطه]] در ارتباط با آن سازمان بود<ref>آبراهامیان، یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه کاظم فیروزمند و دیگران. تهران: 1378، نشر مرکز، ص71.</ref>. فراماسونرها در تاریخ معاصر ایران نقش‌های گوناگون و متضادی ایفا کرده‌اند. 

== نیز نگاه کنید به ==

* [[فتحعلی شاه قاجار]]
* [[سید جمال الدین اسد آبادی]]
* [[نهضت مشروطه]]
* [[ملکم خان]]
* [[آیت الله میرزای شیرازی]] 

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
کورش صالحی و اکبر فلاحی
[[رده:تاریخ]]
[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]