فراماسونری
فراماسون، [Franc macon]یا فراموشخانه، انجمنی سرّی و سازمانی سیاسی بر مبنای لژهای صنفی اروپایی به معنای بنای آزاد[۱].
فراماسون یا بنای آزاد[Feemason] و از اتحادیه کارگران بنا[۲] در سده 12م / 6ق گرفته شده است، که بعدها به جمعیتهای به نام لاج یا لژ[Lodge/ Loge] پیوند داشتند[۳] و از سده 18م / 12ق، همراه با سرّی شدن مفهوم اصلاحی آن گسترش یافت و با شعارهای آزادی[Liberty]، برابری و برادری، رواج یافت امّا به گونهای در خدمت استعمار قرار گرفت. میرعبداللطیف شوشتری نخستین بار در تحفه العالم از آن سخن گفت. در ایران به محافل فراماسونها، جادوگرخانه، شیطانخانه، خانهفراموشان و فراموشخانه میگفتند[۴]. که در واقع زیر نظر تشکیلات بالاتری از لژها اداره میشدند. لژهای ایران به نامهای، تهران، خوزستان، کوروش، خیام، نور، آریا و... تابع لژ بزرگ اسکاتلند و مولوی، فارابی، کسری، ژاندارک، فردا و... تابع لژ بزرگ فرانسه، آفتاب، ستاره، سحر، ناهید، تابع لژ بزرگ آلمان و لژهای مهر، وفا و صفا متصل بودند.
عسگرخان افشار اورمی سفیر فتحعلیشاه در دربار ناپلئون (1806م / ؟ ق) نخستین فراماسون رسمی و پس از او میرزا ابوالحسنخان ایلچی وزیر امور خارجه، میرزا صالح شیرازی، سیدجمالالدین اسدآبادی، میرزا ملکمخان و سپهسالار*، عضو و یا منسوب به عضویت در آن بودند و جامع آدمیت نیز در دوران مشروطه در ارتباط با آن سازمان بود[۵]. فراماسونرها در تاریخ معاصر ایران نقشهای گوناگون و متضادی ایفا کردهاند.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ حائری، عبدالهادی. تاریخ جنبشها و تکاپوهای فراماسونگری در کشورهای اسلامی. مشهد: 1368، آستان قدس رضوی، ص14.
- ↑ صادقینیا، ابراهیم. فراماسونری و جمعیتهای سرّی در ایران. تهران: 1377، هیرمند، ص11.
- ↑ طباطبایی، محمدحسن. نفوذ فراماسونری در مدیریت نهادهای فرهنگی. تهران: 1380، اسناد انقلاب اسلامی، ص15.
- ↑ رائین، اسماعیل. فراموشخانه و فراماسونری در ایران. تهران: 1378، رائین، ص276.
- ↑ آبراهامیان، یرواند. ایران بین دو انقلاب. ترجمه کاظم فیروزمند و دیگران. تهران: 1378، نشر مرکز، ص71.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
کورش صالحی و اکبر فلاحی