نمایش مبدأ برای کارگردان تعزیه و ویژگی‌های آن


کارگردان [[تعزیه]] به عناوین زیر نامیده می‌شود: معین البکا، شبیه گردان، [[تعزیه]] گردان، صحنه گردان، میرعزا، فهرست گردان، [[اوستا]]، میرزا، سردمدار و... . کارگردان [[تعزیه]] رهبر یا ناظری است که کار بزرگ نمایش دسته جمعی [[تعزیه]] را چه به صورت ثابت (میدانی) و چه به صورت سیار (اجرای صحنه‌ها در حال حرکت و به طور پیوسته) هماهنگ و تنظیم می‌نماید. وی باید مرتباً بین بازیگران حرکت کند و با تذکرات لازم نمایش را رهبری نماید. کارگردان با اشاره دست با عصا دستورهای لازم را به شبیه، گروه موسیقی و... می‌دهد و با دستورهای او نمایش [[تعزیه]] با توجه به ترتیب حوادث به اجرا در می‌آید.

کارگردان با معین البکا برای سهولت و دقت بیشتر در انجام وظیفه، فرد واجد شرایطی را به عنوان معاون، دستیار یا ناظم البکا برای خود انتخاب می‌کند و از وی می‌خواهد که نظم میدان [[تعزیه]] را به عهده گیرد. خصوصیات و شرایط کارگردان [[تعزیه]] را می‌توان به ترتیب زیر بیان کرد:

# آشنایی با متون مناسب [[تعزیه]] نامه‌ها و توانایی در اصلاح و تنظیم آنها؛
# نظارت بر درست خوانی و روخوانی شبیه خوانان؛
# برگزاری مجالس آزمون برای انتخاب شبیه خوانانی که از لحاظ صوتی و کارآیی برای اجرای نقش‌های مختلف مناسب باشند؛
# انتخاب شبیه خوانان از مرحله «بچه خوانی» «نوجوان خوانی» «جوان خوانی» تا «شهادت خوانی» «اشقیاء خوانی» «زن خوانی» و غیره؛
# آگاهی در انتخاب رنگهای سمبلیک برای لباسها، اشیاء، ابزارها و... به منظور تطابق آنها با حوادث [[تعزیه]] و ساختار آن؛
# نظارت و کنترل بر تمرین [[شبیه خوانی|شبیه خوانها]] و آگاهی از میزان توانایی‌ها و مهارتهای آنان در اجرای نقش؛
# نظارت و کنترل بر شبیه خوانان و حرکت میدانی آنان در میدان گیری، اسلحه پوشی، تقابل لفظی، کلامی و... و گوشزد کردن اشکالات آنها؛
# تسلط بر کلام برای انتقال از مفهومی به مفهوم دیگر در اجرای نمایشهای مذهبی مانند آگاه بودن از ظرایف نوحه خوانی و کاربرد مطالبی در قالب نظم و نثر به منظور افزودن بر اشتیاق تماشاگران؛
# آشنایی با موسیقی اصیل ایرانی و موسیقی [[تعزیه]]، وقتی کارگردان دستگاه‌ها و گوشه‌های موسیقی را بشناسد از [[شبیه خوانی|شبیه خوانان]] می‌خواهد تا با آموزش و آگاهی از آنها جذبه و شور و حال لازم را در [[تعزیه]] به وجود آورند؛
# آگاهی و تسلط کامل به چگونگی وقوع حادثه کربلا و تاریخ و اسطوره‌های ایرانی.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[ویژگی‌های تعزیه]]
* [[ویژگی‌های‌کارکنان تعزیه]]
* [[پوشاک شبیه خوانها در تعزیه]]
* [[شیوه‌های نمایش تعزیه]]

== منبع اصلی ==
فربد، محمد صادق (1385). کتاب ایران: سوگواری های مذهبی در ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].

== نویسنده مقاله ==
محمد صادق فربد
[[رده:مراسم سوگواری]]