نمایش مبدأ برای کلیله و دمنه

کلیله و دمنه، مجموعه‌ای از حکایات حاوی حِکَم و پند و مواعظ از زبان حیوانات به [[نثر فارسی]] و انشاء نصرالله منشی. 
[[پرونده:کلیله و دمنه.jpg|بندانگشتی|کلیله و دمنه برگرفته از سایت انتشارات روزنه قابل بازیابی از https://rowzanehnashr.com/product/%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%84%D9%87-%D9%88-%D8%AF%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87/]]
بخشی از این کتاب را حکمای هند در سده‌های پیش از میلاد از زبان حیوانات نوشته و بخش دیگر آن را حکمای ایرانی دوره انوشیروان و جانشینان او تألیف و به ترجمه پهلوی اصل کتاب ملحق کرده‌اند<ref>اقبال آشتیانی، عباس. '''''تاریخ مختصر ادبیات ایران'''''. به كوشش میرهاشم محدث، تهران: هما، 1376، ص 66-67.</ref>. منبع اصلی آن پَنْجَه تَنْتَرَه، به سنسکریت در 5 باب در دست است<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، ص 302.</ref>.

برزویه طبیب در زمان [[خسرو انوشیروان]] ساسانی (حک 531-579م) آن را از هند به ایران آورد و از سانسکریت به پهلوی برگردانید. پس از گذشت حدود دو سده، عبدالله بن مقفع (د 142ق / 759م) آن را از پهلوی به نثر عربی ترجمه کرد<ref>خانلری (کیا)، زهرا''. '''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 412.</ref>. نثر ابن مقفع در این ترجمه کهن‌ترین نثر مصنوع به شمار می‌رود<ref>حاکمی، اسماعیل. '''''گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 1.</ref>. در 165ق / 782م نیز عبدالله بن هلال اهوازی نیز بار دیگر آن را به عربی برگردانید. سهل بن نوبخت نیز همین ترجمه را به نظم کشید. گذشته از وی شاعران دیگری نیز کلیله و دمنه را به شعر عربی درآوردند<ref>انزابی‌نژاد، رضا. مقدمه بر '''''گزیده کلیله و دمنه'''''. تهران: جامی، 1372، ص 11-12.</ref>. به درخواست نصر بن احمد سامانی کلیله و دمنه به نثر دری و از روی همان ترجمه به وسیله [[رودکی]] به نظم درآمد. ابوالمعالی نصرالله منشی بعد از 512ق / 1118م و پیش از 547ق / 1152م آن را به نام بهرامشاه غزنوی به [[فارسی]] ترجمه کرد<ref>4.     حاکمی، اسماعیل. '''''گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 13.</ref>. کتاب نصرالله منشی بدان سبب که وی مقید به متابعت از اصل نبوده، ترجمه‌ای آزاد و متفاوت با دیگر ترجمه‌هاست<ref>مینوی، مجتبی. مقدمه بر '''''کلیله و دمنه''''' نصرالله منشی''.'' تهران: دانشگاه تهران، 1362، ص ح (مقدمه).</ref>. پس از آن نیز کلیله و دمنه چند بار با انشای مختلف و با نام‌های گوناگون، مانند داستان‌های بیدپای و [[انوار سهیلی]] تحریر شد<ref>تفضلی، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام'''''. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، ص 303.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[نثر فارسی]]
* [[خسرو انوشیروان]]
* [[رودکی]]
* [[انوار سهیلی]]
* [[فارسی]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]