نمایش مبدأ برای یادگار زریران

'''یادگار زَریران‌،''' (پهلوی اَیاتْكارِ زَریران)، رساله‌ای حماسی ـ مذهبی به زبان پهلوی.

نخستین‌ كتابی‌ كه‌ پس‌ از یشت‌ها و سایر قطعات‌ داستانی‌ ''[[اوستا]]'' برای‌ گردآوردن‌ قسمتی‌ از روایات ایرانی‌ نگاشته شده است‌. اصل‌ این‌ كتاب‌ كه‌ ظاهراً نثر توأم‌ با شعر بوده‌ به‌ زبان‌ [[پارتیان|پارتی‌]]، اما صورت‌ كنونی‌ آن‌ به‌ زبان‌ و خط‌ پهلوی‌ است‌ و به‌ اوایل‌ سده 6 م‌ تعلق‌ دارد<ref>صفا، ذبیح‌الله‌. '''''حماسه‌سرایی‌ در ایران‌'''''. تهران‌: امیركبیر، 1352، ص‌ 42.</ref><ref>تفضلی‌، احمد. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌'''''. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌ 267.</ref>.

كتاب‌ ''یادگار زریر'' داستان‌ زریر برادر گشتاسپ‌ و پسر وی‌ بستور است‌. نام‌ این‌ دو پهلوان‌ در ''[[اوستا]]'' نیزدیده‌ می‌شود<ref>تفضلی‌، احمد. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌'''''. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص 267- 268.</ref>.

تعداد كلمات‌ آن‌ نیز 3000 كلمه‌ است‌. با این‌ حال‌، به‌ اعتقاد بنونیست [ E. Benveniste]خاورشناس‌ معروف فرانسوی‌، نسخه‌های‌ موجود ''یادگار زریران‌'' صورت‌ مغشوش‌ و دست‌‌خورده‌ای‌ از یک منظومه متعلق‌ به‌ پیش‌ از سده ‌3م‌ (عهد اشكانیان‌) است‌. این‌ كتاب‌ در بعضی‌ از نسخ‌ «''شاهنامه گشتاسب''» نامیده‌ شده‌ است‌. نخستین‌ و مهم‌ترین‌ ترجمه آن‌ به‌ دست‌ گیگر[Geiger] و به‌ زبان‌ آلمانی‌ در 1890م ‌صورت‌ گرفت‌. این‌ دانشمند تلاش‌ كرد رابطه میان‌ ''یادگار زریر'' و ''[[شاهنامه فردوسی|شاهنامه‌]]'' را در داستان‌ جنگ ارجاسپ‌ و گشتاسپ‌ آشكار كند. بجز او تئودور نولدكه[Nōldeke] نیز در باب‌ آن‌ تحقیقاتی‌ كرده‌ است‌<ref>صفا، ذبیح‌الله‌. '''''حماسه‌سرایی‌ در ایران‌'''''. تهران‌: امیركبیر، 1352، ص‌ 42 - 43.</ref>.

''یادگار زریران‌'' اثری‌ گیرا و پر كشش‌ و دارای‌ روح‌ حماسی‌ و لحن‌ شاعرانه‌ است‌ و در هر جا كه ‌اقتضا كند، زبان‌ آن‌ سرشار از تشبیهات‌ مبالغه‌آمیز می‌شود. با ''شاهنامه‌'' به‌ ویژه‌ از نظر واژگان‌ شباهت زیادی‌ دارد<ref>سمیعی‌، احمد. '''''ادبیات‌ ساسانی‌'''''. تهران‌: دانشگاه‌ آزاد ایران‌، 1355، ص‌ 43.</ref>. متن رساله به [[فارسی]] نیز برگردانده شده است<ref>تفضلی‌، احمد. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌'''''. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص 268، حاشیه 3. </ref><ref>اكبرزاده‌، داریوش‌. '''''شاهنامه‌ و زبان‌ پهلوی‌'''''. تهران‌: پازینه‌، 1379، ص‌ 128ـ 162.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[اوستا]]
* [[پارتیان]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]