یادگار زریران
یادگار زَریران، (پهلوی اَیاتْكارِ زَریران)، رسالهای حماسی ـ مذهبی به زبان پهلوی.
نخستین كتابی كه پس از یشتها و سایر قطعات داستانی اوستا برای گردآوردن قسمتی از روایات ایرانی نگاشته شده است. اصل این كتاب كه ظاهراً نثر توأم با شعر بوده به زبان پارتی، اما صورت كنونی آن به زبان و خط پهلوی است و به اوایل سده 6 م تعلق دارد[۱][۲].
كتاب یادگار زریر داستان زریر برادر گشتاسپ و پسر وی بستور است. نام این دو پهلوان در اوستا نیزدیده میشود[۳].
تعداد كلمات آن نیز 3000 كلمه است. با این حال، به اعتقاد بنونیست [ E. Benveniste]خاورشناس معروف فرانسوی، نسخههای موجود یادگار زریران صورت مغشوش و دستخوردهای از یک منظومه متعلق به پیش از سده 3م (عهد اشكانیان) است. این كتاب در بعضی از نسخ «شاهنامه گشتاسب» نامیده شده است. نخستین و مهمترین ترجمه آن به دست گیگر[Geiger] و به زبان آلمانی در 1890م صورت گرفت. این دانشمند تلاش كرد رابطه میان یادگار زریر و شاهنامه را در داستان جنگ ارجاسپ و گشتاسپ آشكار كند. بجز او تئودور نولدكه[Nōldeke] نیز در باب آن تحقیقاتی كرده است[۴].
یادگار زریران اثری گیرا و پر كشش و دارای روح حماسی و لحن شاعرانه است و در هر جا كه اقتضا كند، زبان آن سرشار از تشبیهات مبالغهآمیز میشود. با شاهنامه به ویژه از نظر واژگان شباهت زیادی دارد[۵]. متن رساله به فارسی نیز برگردانده شده است[۶][۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ صفا، ذبیحالله. حماسهسرایی در ایران. تهران: امیركبیر، 1352، ص 42.
- ↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، 1376، ص 267.
- ↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، 1376، ص 267- 268.
- ↑ صفا، ذبیحالله. حماسهسرایی در ایران. تهران: امیركبیر، 1352، ص 42 - 43.
- ↑ سمیعی، احمد. ادبیات ساسانی. تهران: دانشگاه آزاد ایران، 1355، ص 43.
- ↑ تفضلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، 1376، ص 268، حاشیه 3.
- ↑ اكبرزاده، داریوش. شاهنامه و زبان پهلوی. تهران: پازینه، 1379، ص 128ـ 162.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر