فرهنگ نظام: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۴

فرهنگ نظام برگرفته از سایت پرشین پی دی اف قابل بازیابی از https://persianpdf.com/book/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C/

فرهنگ نظام، فرهنگ واژگان فارسی به فارسی تألیف سید محمدعلی داعی‌الاسلام در میان سال‌های (1346 ـ 1358 ق/ 1927 ـ 1939 م).

این فرهنگ از جمله فرهنگ‌های معتبر است که در شبه قاره به چاپ رسیده است^[۱]. حـ 30000 واژه فارسی را در بر دارد^[۲]. چون این فرهنگ پنج جلدی با سرمایه نظام حیدرآباد (امیر عثمان علی خان پادشاه دکن) به چاپ رسید، به نام او مزیّن شد^[۳]. مؤلف در مقدمه فرهنگ نظام تصریح دارد که با کمک پادشاه دکن و صدر اعظم ادیب و شاعر او، ‌مهاراجه سرکشن پرشاد برای تهیه فرهنگ جامعی از واژگان فارسی به ایران آمد^[۴]. وی بیش از دو سال در ایران به پژوهش درباره زبان‌های ولایتی پرداخت و در این امر از ادبای ایرانی یاری گرفت.

سپس به دکن بازگشت و به تألیف این فرهنگ پرداخت^[۵]. جلدهای نخست و پنجم فرهنگ نظام هریک مقدمه‌ای دارد که به لحاظ روش کار مؤلف، نقد فرهنگ‌های فارسی و معرفی برخی از فرهنگ‌های تألیف شده در ایران و هندوستان تا حدی قابل اعنتاست. واژگان این فرهنگ بیشتر فارسی است، ‌اما گاه واژگان عربی و نیز ترکی در آن دیده می‌شود. واژگان آن با حروف اوستایی ضبط شده و به همین سبب از دقت ضبط برخوردار است^[۳]. در نوع خود تازگی دارد و متضمن واژگان فارسی هر سه شعبه زبان، یعنی شعر، نثر و تکلم است. از ویژگی‌های فرهنگ نظام می‌توان به: 1- ضبط زبان هر ولایت در ذیل معنای لفظ ولایتی آن. 2- حذف هر لفظ ولایتی فاقد سند شعری. 3- پرهیز از الفاظ زند و پازند و اوستا. 4- حذف الفاظ تکراری و مرکب، اشاره کرد^[۶].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ نقوی، شهریار. فرهنگ نویسی فارسی در هندو پاکستان. تهران: انتشارات اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص27.
↑ قاسم‌نژاد، ‌علی. «فرهنگ نظام»، فرهنگنامه ادبی فارسی، دانشنامه ادب فارسی (2). به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ‌چ1، 1376، ص1404.
↑ ^۳٫۰ ^۳٫۱ دبیرسیاقی، محمد. فرهنگ‌های فارسی به فارسی به زبان‌های دیگر. ‌تهران: آرا، چ ‌1375، ص192.
↑ داعی‌الاسلام، ‌محمدعلی. فرهنگ نظام. حیدرآباد دکن: اعظم استیم پریس، 1348م، ج1، ص ب (سرآغاز).
↑ نفیسی، سعید. «فرهنگ نظام»، مقدمه لغت‌نامه دهخدا. گروهی از نویسندگان، ‌تهران: دانشگاه تهران، 1338، ص224، 225.
↑ داعی‌الاسلام، ‌محمدعلی. فرهنگ نظام. حیدرآباد دکن: اعظم استیم پریس، 1348م، ج1، ص38 (دیباچه).

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

[1] نقوی، شهریار. فرهنگ نویسی فارسی در هندو پاکستان. تهران: انتشارات اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص27.

[2] قاسم‌نژاد، ‌علی. «فرهنگ نظام»، فرهنگنامه ادبی فارسی، دانشنامه ادب فارسی (2). به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ‌چ1، 1376، ص1404.

[:0-3] ۳٫۰ ^۳٫۱ دبیرسیاقی، محمد. فرهنگ‌های فارسی به فارسی به زبان‌های دیگر. ‌تهران: آرا، چ ‌1375، ص192.

[4] داعی‌الاسلام، ‌محمدعلی. فرهنگ نظام. حیدرآباد دکن: اعظم استیم پریس، 1348م، ج1، ص ب (سرآغاز).

[5] نفیسی، سعید. «فرهنگ نظام»، مقدمه لغت‌نامه دهخدا. گروهی از نویسندگان، ‌تهران: دانشگاه تهران، 1338، ص224، 225.

[6] داعی‌الاسلام، ‌محمدعلی. فرهنگ نظام. حیدرآباد دکن: اعظم استیم پریس، 1348م، ج1، ص38 (دیباچه).

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

@@ خط ۲: / خط ۲: @@
 فرهنگ نظام، فرهنگ واژگان [[فارسی]] به [[فارسی]] تألیف سید محمدعلی داعی‌الاسلام در میان سال‌های (1346 ـ 1358 ق/ 1927 ـ 1939 م).
-این فرهنگ از جمله فرهنگ‌های معتبر است که در شبه قاره به چاپ رسیده است<ref>نقوی، شهریار'''''. فرهنگ نویسی فارسی در هندو پاکستان'''''. تهران: انتشارات اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص27.</ref>. حـ 30000 واژه فارسی را در بر دارد<ref>قاسم‌نژاد، ‌علی. «فرهنگ نظام»، '''''فرهنگنامه ادبی فارسی، دانشنامه ادب فارسی (2).''''' به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ‌چ1، 1376، ص1404.</ref>. چون این فرهنگ پنج جلدی با سرمایه نظام حیدرآباد (امیر عثمان علی خان پادشاه دکن) به چاپ رسید، به نام او مزیّن شد<ref name=":0">دبیرسیاقی، محمد. '''''فرهنگ‌های فارسی به فارسی به زبان‌های دیگر'''''. ‌تهران: آرا، چ ‌1375، ص192.</ref>. مؤلف در مقدمه فرهنگ نظام تصریح دارد که با کمک پادشاه دکن و صدر اعظم ادیب و شاعر او، ‌مهاراجه سرکشن پرشاد برای تهیه فرهنگ جامعی از واژگان فارسی به ایران آمد<ref>داعی‌الاسلام، ‌محمدعلی. '''''فرهنگ نظام.''''' حیدرآباد دکن: اعظم استیم پریس، 1348م، ج1، ص ب (سرآغاز).</ref>. وی بیش از دو سال در ایران به پژوهش درباره زبان‌های ولایتی پرداخت و در این امر از ادبای ایرانی یاری گرفت. سپس به دکن بازگشت و به تألیف این فرهنگ پرداخت<ref>نفیسی، سعید. «فرهنگ نظام»، ''''' مقدمه لغت‌نامه دهخدا'''''. گروهی از نویسندگان، ‌تهران: دانشگاه تهران، 1338، ص224، 225.</ref>. جلدهای نخست و پنجم فرهنگ نظام هریک مقدمه‌ای دارد که به لحاظ روش کار مؤلف، نقد فرهنگ‌های فارسی و معرفی برخی از فرهنگ‌های تألیف شده در ایران و هندوستان تا حدی قابل اعنتاست. واژگان این فرهنگ بیشتر [[فارسی]] است، ‌اما گاه واژگان [[عربی]] و نیز ترکی در آن دیده می‌شود. واژگان آن با حروف اوستایی ضبط شده و به همین سبب از دقت ضبط برخوردار است<ref name=":0" />. در نوع خود تازگی دارد و متضمن واژگان فارسی هر سه شعبه زبان، یعنی شعر، نثر و تکلم است. از ویژگی‌های فرهنگ نظام می‌توان به: 1- ضبط زبان هر ولایت در ذیل معنای لفظ ولایتی آن. 2- حذف هر لفظ ولایتی فاقد سند شعری. 3- پرهیز از الفاظ زند و پازند و اوستا. 4- حذف الفاظ تکراری و مرکب، اشاره کرد<ref>داعی‌الاسلام، ‌محمدعلی. '''''فرهنگ نظام.''''' حیدرآباد دکن: اعظم استیم پریس، 1348م، ج1، ص38 (دیباچه).</ref>.
+این فرهنگ از جمله فرهنگ‌های معتبر است که در شبه قاره به چاپ رسیده است<ref>نقوی، شهریار'''''. فرهنگ نویسی فارسی در هندو پاکستان'''''. تهران: انتشارات اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص27.</ref>. حـ 30000 واژه [[فارسی]] را در بر دارد<ref>قاسم‌نژاد، ‌علی. «فرهنگ نظام»، '''''فرهنگنامه ادبی فارسی، دانشنامه ادب فارسی (2).''''' به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ‌چ1، 1376، ص1404.</ref>. چون این فرهنگ پنج جلدی با سرمایه نظام حیدرآباد (امیر عثمان علی خان پادشاه دکن) به چاپ رسید، به نام او مزیّن شد<ref name=":0">دبیرسیاقی، محمد. '''''فرهنگ‌های فارسی به فارسی به زبان‌های دیگر'''''. ‌تهران: آرا، چ ‌1375، ص192.</ref>. مؤلف در مقدمه فرهنگ نظام تصریح دارد که با کمک پادشاه دکن و صدر اعظم ادیب و شاعر او، ‌مهاراجه سرکشن پرشاد برای تهیه فرهنگ جامعی از واژگان [[فارسی]] به [[کشور ایران|ایران]] آمد<ref>داعی‌الاسلام، ‌محمدعلی. '''''فرهنگ نظام.''''' حیدرآباد دکن: اعظم استیم پریس، 1348م، ج1، ص ب (سرآغاز).</ref>. وی بیش از دو سال در ایران به پژوهش درباره زبان‌های ولایتی پرداخت و در این امر از ادبای ایرانی یاری گرفت.
+سپس به دکن بازگشت و به تألیف این فرهنگ پرداخت<ref>نفیسی، سعید. «فرهنگ نظام»، ''''' مقدمه لغت‌نامه دهخدا'''''. گروهی از نویسندگان، ‌تهران: دانشگاه تهران، 1338، ص224، 225.</ref>. جلدهای نخست و پنجم فرهنگ نظام هریک مقدمه‌ای دارد که به لحاظ روش کار مؤلف، نقد فرهنگ‌های فارسی و معرفی برخی از فرهنگ‌های تألیف شده در ایران و هندوستان تا حدی قابل اعنتاست. واژگان این فرهنگ بیشتر [[فارسی]] است، ‌اما گاه واژگان [[عربی]] و نیز ترکی در آن دیده می‌شود. واژگان آن با حروف اوستایی ضبط شده و به همین سبب از دقت ضبط برخوردار است<ref name=":0" />. در نوع خود تازگی دارد و متضمن واژگان فارسی هر سه شعبه زبان، یعنی شعر، نثر و تکلم است. از ویژگی‌های فرهنگ نظام می‌توان به: 1- ضبط زبان هر ولایت در ذیل معنای لفظ ولایتی آن. 2- حذف هر لفظ ولایتی فاقد سند شعری. 3- پرهیز از الفاظ زند و پازند و [[اوستا|اوستا.]] 4- حذف الفاظ تکراری و مرکب، اشاره کرد<ref>داعی‌الاسلام، ‌محمدعلی. '''''فرهنگ نظام.''''' حیدرآباد دکن: اعظم استیم پریس، 1348م، ج1، ص38 (دیباچه).</ref>.
 == نیز نگاه کنید به ==
@@ خط ۸: / خط ۱۰: @@
 * [[فارسی]]
 * [[عربی]]
+* [[اوستا]]
 == مآخذ ==