خاقانی شروانی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۹

خاقانی شروانی برگرفته از وبسایت همشهری قابل بازیابی ازhttps://www.hamshahrionline.ir/news/338493/

خاقانی شروانی، افضل‌الدین بدیل (520-595ق / 1126-1199م) شاعر، قصیده‌پرداز عارف.

او در شروان به دنیا آمد. پدرش پیشه تجارت داشت و مادرش از نسطوریان تازه مسلمان بود. نزد عمویش، كافی‌الدین عمر بن عثمان كه مردی طبیب و فیلسوف بود، پرورش یافت،^[۱] و پس از مرگ وی زیر نظر ابوالعلا گنجوی قرار گرفت. ابوالعلا او را به خاقان اخستان منوچهر شروانشاه (ز 555ق / 1160م)، معرفی كرد و سپس دختر خود را بدو داد^[۲]. در آغاز «حقایقی» تخلص می‌كرد و پس از پیوستن به خاقان، تخلص «خاقانی» را برگزید. در شعر از شیوه سنایی پیروی می‌كرد و بخشی از قصایدش را به تقلید از وی سرود^[۳]. مسافرت‌ها، گرفتاری در زندان شروانشاه و مرگ همسر و فرزندش را می‌توان از وقایع مهم زندگی او شمرد^[۴]. در تبریز درگذشت و در مقبره الشعرا مدفون شد^[۵].

اشعارش با وجود لحن قوی و خوش آهنگی مشحون از تصنعات و تكلفات بسیار و نیز كنایات و استعاره‌های غریب است^[۶]. به جز دیوان اشعار، مثنوی تحفه العراقین و منشآت در نثر از آثار او هستند^[۷]. قصیده ایوان مداین او در ادب فارسی به سبب مضمون و بیان آن شهرت دارد^[۸].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ بیانی، ‌مهدی. كارنامه بزرگان ایران. تهران: اداره كل انتشارات و رادیو، 1340، ص 206.
↑ خالقی راد، حسین. قطعه و قطعه سرایی در شعر فارسی. به كوشش حسین الهی قمشه‌ای، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375، ص 316.
↑ فروزانفر، بدیع الزمان. سخن و سخنوران. تهران: خوارزمی، 1380، ص 612 و 617.
↑ سجادی، ‌ضیاءالدین. مقدمه بر دیوان خاقانی شروانی. تهران: زوار، بی تا، ص 16 (مقدمه).
↑ بیانی، مهدی. كارنامه بزرگان ایران. تهران: اداره كل انتشارات و رادیو، 1340. ص 207.
↑ زرین كوب، عبدالحسین. دیدار با كعبه جان. ‌تهران: سخن، 1378، ص 26.
↑ خالقی‌راد، حسین. قطعه و قطعه سرایی در شعر فارسی. به كوشش حسین الهی قمشه‌ای، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375. ص 316 و 317.
↑ یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن. تهران: علمی، 1369، ص 166.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

[1] بیانی، ‌مهدی. كارنامه بزرگان ایران. تهران: اداره كل انتشارات و رادیو، 1340، ص 206.

[2] خالقی راد، حسین. قطعه و قطعه سرایی در شعر فارسی. به كوشش حسین الهی قمشه‌ای، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375، ص 316.

[3] فروزانفر، بدیع الزمان. سخن و سخنوران. تهران: خوارزمی، 1380، ص 612 و 617.

[4] سجادی، ‌ضیاءالدین. مقدمه بر دیوان خاقانی شروانی. تهران: زوار، بی تا، ص 16 (مقدمه).

[5] بیانی، مهدی. كارنامه بزرگان ایران. تهران: اداره كل انتشارات و رادیو، 1340. ص 207.

[6] زرین كوب، عبدالحسین. دیدار با كعبه جان. ‌تهران: سخن، 1378، ص 26.

[7] خالقی‌راد، حسین. قطعه و قطعه سرایی در شعر فارسی. به كوشش حسین الهی قمشه‌ای، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375. ص 316 و 317.

[8] یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن. تهران: علمی، 1369، ص 166.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-[[پرونده:16-6-28-193159Khaghani.jpg|بندانگشتی|خاقانی شروانی برگرفته از وبسایت همشهری قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82]]
+[[پرونده:16-6-28-193159Khaghani.jpg|بندانگشتی|خاقانی شروانی برگرفته از وبسایت همشهری قابل بازیابی از<nowiki/>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/]]]
-'''خاقانی شروانی'''، افضل‌الدین بدیل (520-595ق / 1126-1199م) شاعر، قصیده‌پرداز عارف.
+خاقانی شروانی، افضل‌الدین بدیل (520-595ق / 1126-1199م) شاعر، قصیده‌پرداز عارف.
-او در شروان به دنیا آمد. پدرش پیشه تجارت داشت و مادرش از نسطوریان تازه مسلمان بود. نزد عمویش، كافی‌الدین عمر بن عثمان كه مردی طبیب و فیلسوف بود، پرورش یافت،<ref>بیانی، ‌مهدی. '''''كارنامه بزرگان ایران'''''. تهران: اداره كل انتشارات و رادیو، 1340، ص 206.</ref> و پس از مرگ وی زیر نظر ابوالعلا گنجوی قرار گرفت. ابوالعلا او را به خاقان اخستان منوچهر شروانشاه (ز 555ق / 1160م)، معرفی كرد و سپس دختر خود را بدو داد<ref>خالقی راد، حسین. '''''قطعه و قطعه سرایی در شعر فارسی'''''. به كوشش حسین الهی قمشه‌ای، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375، ص 316.</ref>. در آغاز «حقایقی» تخلص می‌كرد و پس از پیوستن به خاقان، تخلص «خاقانی» را برگزید. در شعر از شیوه سنایی پیروی می‌كرد و بخشی از قصایدش را به تقلید از وی سرود<ref>فروزانفر، بدیع الزمان. '''''سخن و سخنوران'''''. تهران: خوارزمی، 1380، ص 612 و 617.</ref>. مسافرت‌ها، گرفتاری در زندان شروانشاه و مرگ همسر و فرزندش را می‌توان از وقایع مهم زندگی او شمرد<ref>سجادی، ‌ضیاءالدین. مقدمه بر '''''دیوان خاقانی شروانی'''''. تهران: زوار، بی تا، ص 16 (مقدمه).</ref>. در [[تبریز]] درگذشت و در مقبره الشعرا مدفون شد<ref>بیانی.مهدی. '''''كارنامه بزرگان ایران'''''. تهران: اداره كل انتشارات و رادیو، 1340. ص 207.</ref>.
+او در شروان به دنیا آمد. پدرش پیشه تجارت داشت و مادرش از نسطوریان تازه مسلمان بود. نزد عمویش، كافی‌الدین عمر بن عثمان كه مردی طبیب و فیلسوف بود، پرورش یافت،<ref>بیانی، ‌مهدی. '''''كارنامه بزرگان ایران'''''. تهران: اداره كل انتشارات و رادیو، 1340، ص 206.</ref> و پس از مرگ وی زیر نظر ابوالعلا گنجوی قرار گرفت. ابوالعلا او را به خاقان اخستان منوچهر شروانشاه (ز 555ق / 1160م)، معرفی كرد و سپس دختر خود را بدو داد<ref>خالقی راد، حسین. '''''قطعه و قطعه سرایی در شعر فارسی''.''' به كوشش حسین الهی قمشه‌ای، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375، ص 316.</ref>. در آغاز «حقایقی» تخلص می‌كرد و پس از پیوستن به خاقان، تخلص «خاقانی» را برگزید. در شعر از شیوه [[سنایی غزنوی|سنایی]] پیروی می‌كرد و بخشی از قصایدش را به تقلید از وی سرود<ref>فروزانفر، بدیع الزمان. '''''سخن و سخنوران'''''. تهران: خوارزمی، 1380، ص 612 و 617.</ref>. مسافرت‌ها، گرفتاری در زندان شروانشاه و مرگ همسر و فرزندش را می‌توان از وقایع مهم زندگی او شمرد<ref>سجادی، ‌ضیاءالدین. '''مقدمه بر ''دیوان خاقانی شروانی'''''. تهران: زوار، بی تا، ص 16 (مقدمه).</ref>. در [[تبریز]] درگذشت و در مقبره الشعرا مدفون شد<ref>بیانی، مهدی. '''''كارنامه بزرگان ایران'''''. تهران: اداره كل انتشارات و رادیو، 1340. ص 207.</ref>.
-اشعارش با وجود لحن قوی و خوش آهنگی مشحون از تصنعات و تكلفات بسیار و نیز كنایات و استعاره‌های غریب است<ref>زرین كوب، عبدالحسین. '''''دیدار با كعبه جان'''''. ‌تهران: سخن، 1378، ص 26.</ref>. به جز ''دیوان اشعار''، مثنوی ''تحفه العراقین'' و ''منشآت'' در نثر از آثار او هستند<ref>خالقی‌راد.حسین. '''''قطعه و قطعه سرایی در شعر فارسی'''''. به كوشش حسین الهی قمشه‌ای، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375. ص 316 و 317.</ref>. قصیده ''[[ایوان مداین]]'' او در ادب [[فارسی]] به سبب مضمون و بیان آن شهرت دارد<ref>یوسفی، غلامحسین. '''''چشمه روشن'''''. تهران: علمی، 1369، ص 166.</ref>.
+اشعارش با وجود لحن قوی و خوش آهنگی مشحون از تصنعات و تكلفات بسیار و نیز كنایات و استعاره‌های غریب است<ref>زرین كوب، عبدالحسین. '''''دیدار با كعبه جان'''''. ‌تهران: سخن، 1378، ص 26.</ref>. به جز ''دیوان اشعار''، مثنوی ''تحفه العراقین'' و ''منشآت'' در نثر از آثار او هستند<ref>خالقی‌راد، حسین. '''''قطعه و قطعه سرایی در شعر فارسی'''''. به كوشش حسین الهی قمشه‌ای، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375. ص 316 و 317.</ref>. قصیده ''[[ایوان مداین]]'' او در ادب [[فارسی]] به سبب مضمون و بیان آن شهرت دارد<ref>یوسفی، غلامحسین. '''''چشمه روشن'''''. تهران: علمی، 1369، ص 166.</ref>.
 == نیز نگاه کنید به ==
@@ خط ۱۰: / خط ۱۰: @@
 * [[تبریز]]
 * [[فارسی]]
-* ''[[ایوان مداین]]''
+* [[ایوان مداین]]
+* [[سنایی غزنوی|سنایی]]
-== '''مآخذ''' ==
+== مآخذ ==
+<references />
 == منبع اصلی ==
 [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
@@ خط ۱۹: / خط ۲۰: @@
 == نویسنده مقاله ==
 ابوالقاسم رادفر
+[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
+[[رده:ادبیات]]