سید جمال الدین اسد آبادی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۰

سید جمال الدین اسدآبادی، قابل بازیابی از https://www.irna.ir/news/83548310

اسدآبادی، سید جمال‌الدین، (1254-1314ه.ق / ؟ م)، متفکر و اندیشمند جهان اسلام در دوره ناصرالدین شاه.

متولد اسدآباد همدان بود که در قزوین و تهران به تحصیل پرداخت، سپس برای ادامه تحصیل در 1266ق / ؟ م به عتبات رفت و مدت چهار سال نزد «شیخ مرتضی انصاری» به تحصیل پرداخت. در اثر سعایت بدخواهان و بنا بر توصیه شیخ انصاری عازم بمبئی شد و در آنجا علوم جدید را فراگرفت. در 1273ق / ؟ م به مکه، کربلا و نجف رفت و سپس به ایران آمد^[۱]. در 1278ق عازم کابل شد و در طی چهارسال اقامت در افغانستان اقدام به یک فعالیت‌های اصلاحی کرد^[۲].

سپس از راه هند عازم مصر شد و از آنجا به استانبول رفت و مورد انتقاد شیخ‌الاسلام حسن افندی واقع و مجبور به ترک استانبول شد و به مصر بازگشت^[۳]. از این زمان فعالیت سیاسی و شهرت علمی وی شروع شد و ریاض پاشا وزیر مصر از او خواست در مصر بماند. او در دانشگاه الأزهر قاهره به تدریس پرداخت و شیخ محمد عبده^* از معروف‌ترین شاگردان وی در آنجا بود. سید جمال در مصر «انجمن حزب الوطنی» را که سد محکمی در مقابل سیاست‌های انگلستان بود تأسیس کرد^[۴]. به واسطه سیاست‌های ضد انگلیسی مجبور به ترک مصر و بازگشت به هند شد^[۵] و در حیدرآباد جمعیت سری «عروه» را تأسیس و در پاسخ‌گویی به سر احمد خان هندی قرار گرفت^[۶].

سید جمال الدین اسد آبادی در بوشهر، قابل بازیابی از https://www.irna.ir/news/83548310

در این زمان در مصر شورش شد که شاگردان سید جمال نقش مهمی در آن داشتند. انگلستان هم سید جمال‌الدین را به کلکته تبعید و تحت نظر قرار داد. پس از سرکوبی شورش مصر وی را مجبور به ترک هند کردند^[۷] که به لندن رفت. سپس به پاریس آمد و با «ویلفرد بلنت»[1]، سیاستمدار و اندیشمند انگلیسی دیدار کرد و در آنجا نشریه «عروه الوثقی» را منتشر و با «ارنست رنان»[2] اندیشمند فرانسوی به مباحثه پرداخت. او سه سال در پاریس بود. سپس برای مذاکره با چرچیل[3] به لندن رفت^[۸].

به دعوت ناصرالدین شاه اروپا را ترک کرده، و به ایران آمد و سپس عازم روسیه شد. وی پیشنهاد تزار را مبنی بر قبول شیخ‌الاسلامی روسیه رد کرد و به آلمان رفت و در شهر مونیخ ناصرالدین شاه را ملاقات و به دعوت او مجدداً به ایران آمد. به عنوان نماینده ایران برای مذاکره عازم روسیه شد، پس از بازگشت، از ناصرالدین شاه خواست اصلاحات او را آغاز کند. اما به سعایت و توطئه درباریان شاه دستور تبعید او را داد، وی امتناع کرد و در حرم عبدالعظیم(ع) متحصن شد و به مبارزه علیه استبداد پرداخت ولی به طرز فجیعی او را به عراق تبعید کردند^[۹].

از عراق به لندن رفت و در آنجا نشریه «منیاء الخافقین» را منتشر کرد ولی دولت انگلستان آنرا تعطیل کرد. به دعوت سلطان عبدالحمید سلطان عثمانی به استانبول آمد^[۱۰]. وی در قیام تنباکو با رهبران آن (فال اسیری، میرزای شیرازی و آشتیانی) ارتباط داشت و در آگاهی دادن به میرزا رضای کرمانی برای قتل ناصرالدین شاه نیز بی تأثیر نبود و میرزا آقا خان کرمانی نیز با او روابطی در حوزه اندیشه داشت.

بزرگترین خیال و آمال سید جمال‌الدین نهضت اسلامی و اتحاد اسلام بر اساس ترقی، و احیای عظمت اسلامی و نجات از تسلط اروپا بود^[۱۱]. مهم‌ترین آثار وی عبارتند از:

حقیقت مذهب نیچری و بیان حال نیچریان (رساله رد نیچریه)؛
تاریخ افغان؛
مقالات جمالیه^[۱۲].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. برلین: ایرانشهر، 1304، ص 20-23.
↑ رشتیا، قاسم. سید جمال‌الدین افغانی و افغانستان. بیهقی، بی جا، بی تا، صفحات مختلف.
↑ کابل. سال سوم، شماره 3، ص 277-278.
↑ واثقی، صدر. سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی. تهران: پیام، 1355، ص 61-88.
↑ اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. ص 37.
↑ واثقی، صدر. سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی. ص 92-95.
↑ اسدآبادی، سید جمال‌الدین. منال جمالیه. تهران: انتشارات اسلامی، 1358، ص 13-15.
↑ اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. ص 38-39.
↑ واثقی، صدر. سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی. ص 175-158.
↑ اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. ص 53-54.
↑ سه رساله درباره زندگی سید جمال‌الدین اسدآبادی. به کوشش هادی خسروشاهی، تهران: کلبه شروق، 1379، ص 223.
↑ مجموعه اسناد و مدارک چاپ شده درباره سید جمال‌الدین. جمع‌آوری و تنظیم، اصغر مهدوی و ایرج افشار، تهران: دانشگاه تهران، 1342، ص 26.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اکبر فلاحی

[1] اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. برلین: ایرانشهر، 1304، ص 20-23.

[2] رشتیا، قاسم. سید جمال‌الدین افغانی و افغانستان. بیهقی، بی جا، بی تا، صفحات مختلف.

[3] کابل. سال سوم، شماره 3، ص 277-278.

[4] واثقی، صدر. سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی. تهران: پیام، 1355، ص 61-88.

[5] اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. ص 37.

[6] واثقی، صدر. سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی. ص 92-95.

[7] اسدآبادی، سید جمال‌الدین. منال جمالیه. تهران: انتشارات اسلامی، 1358، ص 13-15.

[8] اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. ص 38-39.

[9] واثقی، صدر. سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی. ص 175-158.

[10] اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. ص 53-54.

[11] سه رساله درباره زندگی سید جمال‌الدین اسدآبادی. به کوشش هادی خسروشاهی، تهران: کلبه شروق، 1379، ص 223.

[12] مجموعه اسناد و مدارک چاپ شده درباره سید جمال‌الدین. جمع‌آوری و تنظیم، اصغر مهدوی و ایرج افشار، تهران: دانشگاه تهران، 1342، ص 26.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+[[پرونده:156749031.jpg|بندانگشتی|سید جمال الدین اسدآبادی، قابل بازیابی از [https://www.irna.ir/news/83548310/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 https://www.irna.ir/news/83548310]]]
-'''اسدآبادی، سید جمال‌الدین،''' (1254-1314ه.ق / ؟ م)، متفکر و اندیشمند جهان اسلام در دوره ناصرالدین شاه.
+'''اسدآبادی، سید جمال‌الدین،''' (1254-1314ه.ق / ؟ م)، متفکر و اندیشمند جهان اسلام در [[ناصر الدین شاه قاجار|دوره ناصرالدین شاه]].
-متولد اسدآباد همدان بود که در قزوین و تهران به تحصیل پرداخت، سپس برای ادامه تحصیل در 1266ق / ؟ م به عتبات رفت و مدت چهار سال نزد «شیخ مرتضی انصاری» به تحصیل پرداخت. در اثر سعایت بدخواهان و بنا بر توصیه شیخ انصاری عازم بمبئی شد و در آنجا علوم جدید را فراگرفت. در 1273ق / ؟ م به مکه، کربلا و نجف رفت و سپس به ایران آمد<ref>اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی'''''. برلین: ایرانشهر، 1304، ص 20-23. </ref>. در 1278ق عازم کابل شد و در طی چهارسال اقامت در افغانستان اقدام به یک فعالیت‌های اصلاحی کرد<ref>رشتیا، قاسم. '''''سید جمال‌الدین افغانی و افغانستان'''''. بیهقی، بی جا، بی تا، صفحات مختلف. </ref>. سپس از راه هند عازم مصر شد و از آنجا به استانبول رفت و مورد انتقاد شیخ‌الاسلام حسن افندی واقع و مجبور به ترک استانبول شد و به مصر بازگشت<ref>'''''کابل'''''. سال سوم، شماره 3، ص 277-278.</ref>. از این زمان فعالیت سیاسی و شهرت علمی وی شروع شد و ریاض پاشا وزیر مصر از او خواست در مصر بماند. او در دانشگاه الأزهر قاهره به تدریس پرداخت  و شیخ محمد عبده<sup>*</sup> از معروف‌ترین شاگردان وی در آنجا بود. سید جمال در مصر «انجمن حزب الوطنی» را که سد محکمی در مقابل سیاست‌های انگلستان بود تأسیس کرد<ref>واثقی، صدر. '''''سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی'''''. تهران: پیام، 1355، ص 61-88.</ref>. به واسطه سیاست‌های ضد انگلیسی مجبور به ترک مصر و بازگشت به هند شد<ref>اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی'''''. ص 37.</ref> و در حیدرآباد جمعیت سری «عروه» را تأسیس و در پاسخ‌گویی به سر احمد خان هندی قرار گرفت<ref>واثقی، صدر. '''''سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی'''''. ص 92-95.</ref>. در این زمان در مصر شورش شد که شاگردان سید جمال نقش مهمی در آن داشتند. انگلستان هم سید جمال‌الدین را به کلکته تبعید و تحت نظر قرار داد. پس از سرکوبی شورش مصر وی را مجبور به ترک هند کردند<ref>اسدآبادی، سید جمال‌الدین. '''''منال جمالیه'''''. تهران: انتشارات اسلامی، 1358، ص 13-15.</ref>  که به لندن رفت. سپس به پاریس آمد و با «ویلفرد بلنت»[1]، سیاستمدار و اندیشمند انگلیسی دیدار کرد و در آنجا نشریه «عروه الوثقی» را منتشر و با «ارنست رنان»[2] اندیشمند فرانسوی به مباحثه پرداخت. او سه سال در پاریس بود. سپس برای مذاکره با چرچیل[3] به لندن رفت<ref>اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی'''''. ص 38-39.</ref>.
+متولد اسدآباد [[همدان]] بود که در قزوین و تهران به تحصیل پرداخت، سپس برای ادامه تحصیل در 1266ق / ؟ م به عتبات رفت و مدت چهار سال نزد «شیخ مرتضی انصاری» به تحصیل پرداخت. در اثر سعایت بدخواهان و بنا بر توصیه شیخ انصاری عازم بمبئی شد و در آنجا علوم جدید را فراگرفت. در 1273ق / ؟ م به مکه، کربلا و نجف رفت و سپس به ایران آمد<ref>اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی'''''. برلین: ایرانشهر، 1304، ص 20-23. </ref>. در 1278ق عازم کابل شد و در طی چهارسال اقامت در افغانستان اقدام به یک فعالیت‌های اصلاحی کرد<ref>رشتیا، قاسم. '''''سید جمال‌الدین افغانی و افغانستان'''''. بیهقی، بی جا، بی تا، صفحات مختلف. </ref>.
-به دعوت ناصرالدین شاه اروپا را ترک کرده، و به ایران آمد و سپس عازم روسیه شد. وی پیشنهاد تزار را مبنی بر قبول شیخ‌الاسلامی روسیه رد کرد و به آلمان رفت و در شهر مونیخ ناصرالدین شاه را ملاقات و به دعوت او مجدداً به ایران آمد. به عنوان نماینده ایران برای مذاکره عازم روسیه شد، پس از بازگشت، از ناصرالدین شاه خواست اصلاحات او را آغاز کند. اما به سعایت و توطئه درباریان شاه دستور تبعید او را داد، وی امتناع کرد و در حرم عبدالعظیم(ع) متحصن شد و به مبارزه علیه استبداد پرداخت ولی به طرز فجیعی او را به عراق تبعید کردند<ref>واثقی، صدر. '''''سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی'''''. ص 175-158. </ref>. از عراق به لندن رفت و در آنجا نشریه «منیاء الخافقین» را منتشر کرد ولی دولت انگلستان آنرا تعطیل کرد. به دعوت سلطان عبدالحمید سلطان عثمانی به استانبول آمد<ref>اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی'''''. ص 53-54.</ref>. وی در قیام تنباکو با رهبران آن (فال اسیری، میرزای شیرازی و آشتیانی) ارتباط داشت و در آگاهی دادن به میرزا رضای کرمانی برای قتل ناصرالدین شاه نیز بی تأثیر نبود و میرزا آقا خان کرمانی نیز با او روابطی در حوزه اندیشه داشت.
+سپس از راه هند عازم مصر شد و از آنجا به استانبول رفت و مورد انتقاد شیخ‌الاسلام حسن افندی واقع و مجبور به ترک استانبول شد و به مصر بازگشت<ref>'''''کابل'''''. سال سوم، شماره 3، ص 277-278.</ref>. از این زمان فعالیت سیاسی و شهرت علمی وی شروع شد و ریاض پاشا وزیر مصر از او خواست در مصر بماند. او در دانشگاه الأزهر قاهره به تدریس پرداخت  و شیخ محمد عبده<sup>*</sup> از معروف‌ترین شاگردان وی در آنجا بود. سید جمال در مصر «انجمن حزب الوطنی» را که سد محکمی در مقابل سیاست‌های انگلستان بود تأسیس کرد<ref>واثقی، صدر. '''''سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی'''''. تهران: پیام، 1355، ص 61-88.</ref>. به واسطه سیاست‌های ضد انگلیسی مجبور به ترک مصر و بازگشت به هند شد<ref>اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی'''''. ص 37.</ref> و در حیدرآباد جمعیت سری «عروه» را تأسیس و در پاسخ‌گویی به سر احمد خان هندی قرار گرفت<ref>واثقی، صدر. '''''سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی'''''. ص 92-95.</ref>.
+[[پرونده:156749033.jpg|بندانگشتی|سید جمال الدین اسد آبادی در بوشهر، قابل بازیابی از [https://www.irna.ir/news/83548310/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 https://www.irna.ir/news/83548310]]]
+در این زمان در مصر شورش شد که شاگردان سید جمال نقش مهمی در آن داشتند. انگلستان هم سید جمال‌الدین را به کلکته تبعید و تحت نظر قرار داد. پس از سرکوبی شورش مصر وی را مجبور به ترک هند کردند<ref>اسدآبادی، سید جمال‌الدین. '''''منال جمالیه'''''. تهران: انتشارات اسلامی، 1358، ص 13-15.</ref>  که به لندن رفت. سپس به پاریس آمد و با «ویلفرد بلنت»[1]، سیاستمدار و اندیشمند انگلیسی دیدار کرد و در آنجا نشریه «[[عروةالوثقی|عروه الوثقی]]» را منتشر و با «ارنست رنان»[2] اندیشمند فرانسوی به مباحثه پرداخت. او سه سال در پاریس بود. سپس برای مذاکره با چرچیل[3] به لندن رفت<ref>اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی'''''. ص 38-39.</ref>.
-بزرگترین خیال و آمال سید جمال‌الدین نهضت اسلامی و اتحاد اسلام بر اساس ترقی، و احیای عظمت اسلامی و نجات از تسلط اروپا بود<ref>'''''سه رساله درباره زندگی سید جمال‌الدین اسدآبادی'''''. به کوشش هادی خسروشاهی، تهران: کلبه شروق، 1379، ص 223.</ref>. مهم‌ترین آثار وی عبارتند از: 1- ''حقیقت مذهب نیچری و بیان حال'' ''نیچریان'' (''رساله رد نیچریه'')، 2- ''تاریخ افغان''، 3- ''مقالات جمالیه''<ref>'''''مجموعه اسناد و مدارک چاپ شده درباره سید جمال‌الدین'''''. جمع‌آوری و تنظیم، اصغر مهدوی و ایرج افشار، تهران: دانشگاه تهران، 1342، ص 26.</ref>.
+به دعوت [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] اروپا را ترک کرده، و به ایران آمد و سپس عازم روسیه شد. وی پیشنهاد تزار را مبنی بر قبول شیخ‌الاسلامی روسیه رد کرد و به آلمان رفت و در شهر مونیخ [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] را ملاقات و به دعوت او مجدداً به ایران آمد. به عنوان نماینده ایران برای مذاکره عازم روسیه شد، پس از بازگشت، از [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] خواست اصلاحات او را آغاز کند. اما به سعایت و توطئه درباریان شاه دستور تبعید او را داد، وی امتناع کرد و در حرم عبدالعظیم(ع) متحصن شد و به مبارزه علیه استبداد پرداخت ولی به طرز فجیعی او را به عراق تبعید کردند<ref>واثقی، صدر. '''''سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی'''''. ص 175-158. </ref>.
+از عراق به لندن رفت و در آنجا نشریه «منیاء الخافقین» را منتشر کرد ولی دولت انگلستان آنرا تعطیل کرد. به دعوت سلطان عبدالحمید سلطان عثمانی به استانبول آمد<ref>اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی'''''. ص 53-54.</ref>. وی در قیام تنباکو با رهبران آن (فال اسیری، میرزای شیرازی و آشتیانی) ارتباط داشت و در آگاهی دادن به میرزا رضای کرمانی برای قتل [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] نیز بی تأثیر نبود و [[میرزا آقاخان کرمانی|میرزا آقا خان کرمانی]] نیز با او روابطی در حوزه اندیشه داشت.
+بزرگترین خیال و آمال سید جمال‌الدین نهضت اسلامی و اتحاد اسلام بر اساس ترقی، و احیای عظمت اسلامی و نجات از تسلط اروپا بود<ref>'''''سه رساله درباره زندگی سید جمال‌الدین اسدآبادی'''''. به کوشش هادی خسروشاهی، تهران: کلبه شروق، 1379، ص 223.</ref>. مهم‌ترین آثار وی عبارتند از:
+# حقیقت مذهب نیچری و بیان حال نیچریان (رساله رد نیچریه)؛
+# تاریخ افغان؛
+# مقالات جمالیه<ref>'''''مجموعه اسناد و مدارک چاپ شده درباره سید جمال‌الدین'''''. جمع‌آوری و تنظیم، اصغر مهدوی و ایرج افشار، تهران: دانشگاه تهران، 1342، ص 26.</ref>.
 == نیز نگاه کنید به ==
+* [[عروةالوثقی|عروه الوثقی]]
+* [[میرزا آقاخان کرمانی|میرزا آقا خان کرمانی]]
+* [[ناصرالدین شاه قاجار]]
-== مآخذ ==
+== مآخذ ==
+<references />
 == منبع اصلی ==
-دانشنامه ایران
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
 == نویسنده مقاله ==
 اکبر فلاحی