سید جمال الدین اسد آبادی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۰

سید جمال الدین اسدآبادی، قابل بازیابی از https://www.irna.ir/news/83548310

اسدآبادی، سید جمال‌الدین، (1254-1314ه.ق / ؟ م)، متفکر و اندیشمند جهان اسلام در دوره ناصرالدین شاه.

متولد اسدآباد همدان بود که در قزوین و تهران به تحصیل پرداخت، سپس برای ادامه تحصیل در 1266ق / ؟ م به عتبات رفت و مدت چهار سال نزد «شیخ مرتضی انصاری» به تحصیل پرداخت. در اثر سعایت بدخواهان و بنا بر توصیه شیخ انصاری عازم بمبئی شد و در آنجا علوم جدید را فراگرفت. در 1273ق / ؟ م به مکه، کربلا و نجف رفت و سپس به ایران آمد^[۱]. در 1278ق عازم کابل شد و در طی چهارسال اقامت در افغانستان اقدام به یک فعالیت‌های اصلاحی کرد^[۲].

سپس از راه هند عازم مصر شد و از آنجا به استانبول رفت و مورد انتقاد شیخ‌الاسلام حسن افندی واقع و مجبور به ترک استانبول شد و به مصر بازگشت^[۳]. از این زمان فعالیت سیاسی و شهرت علمی وی شروع شد و ریاض پاشا وزیر مصر از او خواست در مصر بماند. او در دانشگاه الأزهر قاهره به تدریس پرداخت و شیخ محمد عبده^* از معروف‌ترین شاگردان وی در آنجا بود. سید جمال در مصر «انجمن حزب الوطنی» را که سد محکمی در مقابل سیاست‌های انگلستان بود تأسیس کرد^[۴]. به واسطه سیاست‌های ضد انگلیسی مجبور به ترک مصر و بازگشت به هند شد^[۵] و در حیدرآباد جمعیت سری «عروه» را تأسیس و در پاسخ‌گویی به سر احمد خان هندی قرار گرفت^[۶].

سید جمال الدین اسد آبادی در بوشهر، قابل بازیابی از https://www.irna.ir/news/83548310

در این زمان در مصر شورش شد که شاگردان سید جمال نقش مهمی در آن داشتند. انگلستان هم سید جمال‌الدین را به کلکته تبعید و تحت نظر قرار داد. پس از سرکوبی شورش مصر وی را مجبور به ترک هند کردند^[۷] که به لندن رفت. سپس به پاریس آمد و با «ویلفرد بلنت»[1]، سیاستمدار و اندیشمند انگلیسی دیدار کرد و در آنجا نشریه «عروه الوثقی» را منتشر و با «ارنست رنان»[2] اندیشمند فرانسوی به مباحثه پرداخت. او سه سال در پاریس بود. سپس برای مذاکره با چرچیل[3] به لندن رفت^[۸].

به دعوت ناصرالدین شاه اروپا را ترک کرده، و به ایران آمد و سپس عازم روسیه شد. وی پیشنهاد تزار را مبنی بر قبول شیخ‌الاسلامی روسیه رد کرد و به آلمان رفت و در شهر مونیخ ناصرالدین شاه را ملاقات و به دعوت او مجدداً به ایران آمد. به عنوان نماینده ایران برای مذاکره عازم روسیه شد، پس از بازگشت، از ناصرالدین شاه خواست اصلاحات او را آغاز کند. اما به سعایت و توطئه درباریان شاه دستور تبعید او را داد، وی امتناع کرد و در حرم عبدالعظیم(ع) متحصن شد و به مبارزه علیه استبداد پرداخت ولی به طرز فجیعی او را به عراق تبعید کردند^[۹].

از عراق به لندن رفت و در آنجا نشریه «منیاء الخافقین» را منتشر کرد ولی دولت انگلستان آنرا تعطیل کرد. به دعوت سلطان عبدالحمید سلطان عثمانی به استانبول آمد^[۱۰]. وی در قیام تنباکو با رهبران آن (فال اسیری، میرزای شیرازی و آشتیانی) ارتباط داشت و در آگاهی دادن به میرزا رضای کرمانی برای قتل ناصرالدین شاه نیز بی تأثیر نبود و میرزا آقا خان کرمانی نیز با او روابطی در حوزه اندیشه داشت.

بزرگترین خیال و آمال سید جمال‌الدین نهضت اسلامی و اتحاد اسلام بر اساس ترقی، و احیای عظمت اسلامی و نجات از تسلط اروپا بود^[۱۱]. مهم‌ترین آثار وی عبارتند از:

حقیقت مذهب نیچری و بیان حال نیچریان (رساله رد نیچریه)؛
تاریخ افغان؛
مقالات جمالیه^[۱۲].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. برلین: ایرانشهر، 1304، ص 20-23.
↑ رشتیا، قاسم. سید جمال‌الدین افغانی و افغانستان. بیهقی، بی جا، بی تا، صفحات مختلف.
↑ کابل. سال سوم، شماره 3، ص 277-278.
↑ واثقی، صدر. سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی. تهران: پیام، 1355، ص 61-88.
↑ اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. ص 37.
↑ واثقی، صدر. سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی. ص 92-95.
↑ اسدآبادی، سید جمال‌الدین. منال جمالیه. تهران: انتشارات اسلامی، 1358، ص 13-15.
↑ اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. ص 38-39.
↑ واثقی، صدر. سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی. ص 175-158.
↑ اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. ص 53-54.
↑ سه رساله درباره زندگی سید جمال‌الدین اسدآبادی. به کوشش هادی خسروشاهی، تهران: کلبه شروق، 1379، ص 223.
↑ مجموعه اسناد و مدارک چاپ شده درباره سید جمال‌الدین. جمع‌آوری و تنظیم، اصغر مهدوی و ایرج افشار، تهران: دانشگاه تهران، 1342، ص 26.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اکبر فلاحی

[1] اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. برلین: ایرانشهر، 1304، ص 20-23.

[2] رشتیا، قاسم. سید جمال‌الدین افغانی و افغانستان. بیهقی، بی جا، بی تا، صفحات مختلف.

[3] کابل. سال سوم، شماره 3، ص 277-278.

[4] واثقی، صدر. سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی. تهران: پیام، 1355، ص 61-88.

[5] اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. ص 37.

[6] واثقی، صدر. سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی. ص 92-95.

[7] اسدآبادی، سید جمال‌الدین. منال جمالیه. تهران: انتشارات اسلامی، 1358، ص 13-15.

[8] اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. ص 38-39.

[9] واثقی، صدر. سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی. ص 175-158.

[10] اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی. ص 53-54.

[11] سه رساله درباره زندگی سید جمال‌الدین اسدآبادی. به کوشش هادی خسروشاهی، تهران: کلبه شروق، 1379، ص 223.

[12] مجموعه اسناد و مدارک چاپ شده درباره سید جمال‌الدین. جمع‌آوری و تنظیم، اصغر مهدوی و ایرج افشار، تهران: دانشگاه تهران، 1342، ص 26.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+[[پرونده:156749031.jpg|بندانگشتی|سید جمال الدین اسدآبادی، قابل بازیابی از [https://www.irna.ir/news/83548310/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 https://www.irna.ir/news/83548310]]]
-'''اسدآبادي، سيد جمال‌الدين،''' (1254-1314ه.ق / ؟ م)، متفكر و انديشمند جهان اسلام در دورة ناصرالدين شاه.
+'''اسدآبادی، سید جمال‌الدین،''' (1254-1314ه.ق / ؟ م)، متفکر و اندیشمند جهان اسلام در [[ناصر الدین شاه قاجار|دوره ناصرالدین شاه]].
-متولد اسدآباد همدان بود كه در قزوين و تهران به تحصيل پرداخت، سپس براي ادامة تحصيل در 1266ق / ؟ م به عتبات رفت و مدت چهار سال نزد «شيخ مرتضي انصاري» به تحصيل پرداخت. در اثر سعايت بدخواهان و بنا بر توصية شيخ انصاري عازم بمبئي شد و در آنجا علوم جديد را فراگرفت. در 1273ق / ؟ م به مكه، كربلا و نجف رفت و سپس به ايران آمد.<sup>1</sup> در 1278ق عازم كابل شد و در طي چهارسال اقامت در افغانستان اقدام به يك فعاليت‌هاي اصلاحي كرد.<sup>2</sup> سپس از راه هند عازم مصر شد و از آنجا به استانبول رفت و مورد انتقاد شيخ‌الاسلام حسن افندي واقع و مجبور به ترك استانبول شد و به مصر بازگشت.<sup>3</sup> از اين زمان فعاليت سياسي و شهرت علمي وي شروع شد و رياض پاشا وزير مصر از او خواست در مصر بماند. او در دانشگاه الأزهر قاهره به تدريس پرداخت  و شيخ محمد عبده<sup>*</sup> از معروف‌ترين شاگردان وي در آنجا بود. سيد جمال در مصر «انجمن حزب الوطني» را كه سد محكمي در مقابل سياست‌هاي انگلستان بود تأسيس كرد.<sup>4</sup> به واسطة سياست‌هاي ضد انگليسي مجبور به ترك مصر و بازگشت به هند شد<sup>5</sup> و در حيدرآباد جمعيت سري «عروة» را تأسيس و در پاسخ‌گويي به سر احمد خان هندي قرار گرفت.<sup>6</sup> در اين زمان در مصر شورش شد كه شاگردان سيد جمال نقش مهمي در آن داشتند. انگلستان هم سيد جمال‌الدين را به كلكته تبعيد و تحت نظر قرار داد. پس از سركوبي شورش مصر وي را مجبور به ترك هند كردند<sup>7</sup> كه به لندن رفت. سپس به پاريس آمد و با «ويلفرد بلنت»[1]، سياستمدار و انديشمند انگليسي ديدار كرد و در آنجا نشرية «عروة الوثقي» را منتشر و با «ارنست رنان»[2] انديشمند فرانسوي به مباحثه پرداخت. او سه سال در پاريس بود. سپس براي مذاكره با چرچيل[3] به لندن رفت.<sup>8</sup>
+متولد اسدآباد [[همدان]] بود که در قزوین و تهران به تحصیل پرداخت، سپس برای ادامه تحصیل در 1266ق / ؟ م به عتبات رفت و مدت چهار سال نزد «شیخ مرتضی انصاری» به تحصیل پرداخت. در اثر سعایت بدخواهان و بنا بر توصیه شیخ انصاری عازم بمبئی شد و در آنجا علوم جدید را فراگرفت. در 1273ق / ؟ م به مکه، کربلا و نجف رفت و سپس به ایران آمد<ref>اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی'''''. برلین: ایرانشهر، 1304، ص 20-23. </ref>. در 1278ق عازم کابل شد و در طی چهارسال اقامت در افغانستان اقدام به یک فعالیت‌های اصلاحی کرد<ref>رشتیا، قاسم. '''''سید جمال‌الدین افغانی و افغانستان'''''. بیهقی، بی جا، بی تا، صفحات مختلف. </ref>.
-به دعوت ناصرالدين شاه اروپا را ترك كرده، و به ايران آمد و سپس عازم روسيه شد. وي پيشنهاد تزار را مبني بر قبول شيخ‌الاسلامي روسيه رد كرد و به آلمان رفت و در شهر مونيخ ناصرالدين شاه را ملاقات و به دعوت او مجدداً به ايران آمد. به عنوان نمايندة ايران براي مذاكره عازم روسيه شد، پس از بازگشت، از ناصرالدين شاه خواست اصلاحات او را آغاز كند. اما به سعايت و توطئة درباريان شاه دستور تبعيد او را داد، وي امتناع كرد و در حرم عبدالعظيم(ع) متحصن شد و به مبارزه عليه استبداد پرداخت ولي به طرز فجيعي او را به عراق تبعيد كردند.<sup>9</sup> از عراق به لندن رفت و در آنجا نشرية «منياء الخافقين» را منتشر كرد ولي دولت انگلستان آنرا تعطيل كرد. به دعوت سلطان عبدالحميد سلطان عثماني به استانبول آمد.<sup>10</sup> وي در قيام تنباكو با رهبران آن (فال اسيري، ميرزاي شيرازي و آشتياني) ارتباط داشت و در آگاهي دادن به ميرزا رضاي كرماني براي قتل ناصرالدين شاه نيز بي تأثير نبود و ميرزا آقا خان كرماني نيز با او روابطي در حوزة انديشه داشت.
+سپس از راه هند عازم مصر شد و از آنجا به استانبول رفت و مورد انتقاد شیخ‌الاسلام حسن افندی واقع و مجبور به ترک استانبول شد و به مصر بازگشت<ref>'''''کابل'''''. سال سوم، شماره 3، ص 277-278.</ref>. از این زمان فعالیت سیاسی و شهرت علمی وی شروع شد و ریاض پاشا وزیر مصر از او خواست در مصر بماند. او در دانشگاه الأزهر قاهره به تدریس پرداخت  و شیخ محمد عبده<sup>*</sup> از معروف‌ترین شاگردان وی در آنجا بود. سید جمال در مصر «انجمن حزب الوطنی» را که سد محکمی در مقابل سیاست‌های انگلستان بود تأسیس کرد<ref>واثقی، صدر. '''''سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی'''''. تهران: پیام، 1355، ص 61-88.</ref>. به واسطه سیاست‌های ضد انگلیسی مجبور به ترک مصر و بازگشت به هند شد<ref>اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی'''''. ص 37.</ref> و در حیدرآباد جمعیت سری «عروه» را تأسیس و در پاسخ‌گویی به سر احمد خان هندی قرار گرفت<ref>واثقی، صدر. '''''سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی'''''. ص 92-95.</ref>.
+[[پرونده:156749033.jpg|بندانگشتی|سید جمال الدین اسد آبادی در بوشهر، قابل بازیابی از [https://www.irna.ir/news/83548310/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 https://www.irna.ir/news/83548310]]]
+در این زمان در مصر شورش شد که شاگردان سید جمال نقش مهمی در آن داشتند. انگلستان هم سید جمال‌الدین را به کلکته تبعید و تحت نظر قرار داد. پس از سرکوبی شورش مصر وی را مجبور به ترک هند کردند<ref>اسدآبادی، سید جمال‌الدین. '''''منال جمالیه'''''. تهران: انتشارات اسلامی، 1358، ص 13-15.</ref>  که به لندن رفت. سپس به پاریس آمد و با «ویلفرد بلنت»[1]، سیاستمدار و اندیشمند انگلیسی دیدار کرد و در آنجا نشریه «[[عروةالوثقی|عروه الوثقی]]» را منتشر و با «ارنست رنان»[2] اندیشمند فرانسوی به مباحثه پرداخت. او سه سال در پاریس بود. سپس برای مذاکره با چرچیل[3] به لندن رفت<ref>اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی'''''. ص 38-39.</ref>.
-بزرگترين خيال و آمال سيد جمال‌الدين نهضت اسلامي و اتحاد اسلام بر اساس ترقي، و احياي عظمت اسلامي و نجات از تسلط اروپا بود.<sup>11</sup> مهم‌ترين آثار وي عبارتند از: 1- ''حقيقت مذهب نيچري و بيان حال'' ''نيچريان'' (''رساله رد نيچريه'')، 2- ''تاريخ افغان''، 3- ''مقالات جماليه''.<sup>12</sup>
+به دعوت [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] اروپا را ترک کرده، و به ایران آمد و سپس عازم روسیه شد. وی پیشنهاد تزار را مبنی بر قبول شیخ‌الاسلامی روسیه رد کرد و به آلمان رفت و در شهر مونیخ [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] را ملاقات و به دعوت او مجدداً به ایران آمد. به عنوان نماینده ایران برای مذاکره عازم روسیه شد، پس از بازگشت، از [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] خواست اصلاحات او را آغاز کند. اما به سعایت و توطئه درباریان شاه دستور تبعید او را داد، وی امتناع کرد و در حرم عبدالعظیم(ع) متحصن شد و به مبارزه علیه استبداد پرداخت ولی به طرز فجیعی او را به عراق تبعید کردند<ref>واثقی، صدر. '''''سید جمال‌الدین حسینی پایه‌گذار نهضت‌های اسلامی'''''. ص 175-158. </ref>.
+از عراق به لندن رفت و در آنجا نشریه «منیاء الخافقین» را منتشر کرد ولی دولت انگلستان آنرا تعطیل کرد. به دعوت سلطان عبدالحمید سلطان عثمانی به استانبول آمد<ref>اسدآبادی، میرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدین اسدآبادی'''''. ص 53-54.</ref>. وی در قیام تنباکو با رهبران آن (فال اسیری، میرزای شیرازی و آشتیانی) ارتباط داشت و در آگاهی دادن به میرزا رضای کرمانی برای قتل [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] نیز بی تأثیر نبود و [[میرزا آقاخان کرمانی|میرزا آقا خان کرمانی]] نیز با او روابطی در حوزه اندیشه داشت.
-'''مآخذ:'''
+بزرگترین خیال و آمال سید جمال‌الدین نهضت اسلامی و اتحاد اسلام بر اساس ترقی، و احیای عظمت اسلامی و نجات از تسلط اروپا بود<ref>'''''سه رساله درباره زندگی سید جمال‌الدین اسدآبادی'''''. به کوشش هادی خسروشاهی، تهران: کلبه شروق، 1379، ص 223.</ref>. مهم‌ترین آثار وی عبارتند از:
--    اسدآبادي، ميرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدين اسدآبادي'''''. برلين: ايرانشهر، 1304، ص 20-23.
+# حقیقت مذهب نیچری و بیان حال نیچریان (رساله رد نیچریه)؛
+# تاریخ افغان؛
+# مقالات جمالیه<ref>'''''مجموعه اسناد و مدارک چاپ شده درباره سید جمال‌الدین'''''. جمع‌آوری و تنظیم، اصغر مهدوی و ایرج افشار، تهران: دانشگاه تهران، 1342، ص 26.</ref>.
--    رشتيا، قاسم. '''''سيد جمال‌الدين افغاني و افغانستان'''''. بيهقي، بي جا، بي تا، صفحات مختلف.
+== نیز نگاه کنید به ==
--    '''''كابل'''''. سال سوم، شماره 3، ص 277-278.
+* [[عروةالوثقی|عروه الوثقی]]
+* [[میرزا آقاخان کرمانی|میرزا آقا خان کرمانی]]
+* [[ناصرالدین شاه قاجار]]
--    واثقي، صدر. '''''سيد جمال‌الدين حسيني پايه‌گذار نهضت‌هاي اسلامي'''''. تهران: پيام، 1355، ص 61-88.
--    اسدآبادي، ميرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدين اسدآبادي'''''. ص 37.
--    واثقي، صدر. '''''سيد جمال‌الدين حسيني پايه‌گذار نهضت‌هاي اسلامي'''''. ص 92-95.
+== مآخذ ==
+<references />
--    اسدآبادي، سيد جمال‌الدين. '''''منال جماليه'''''. تهران: انتشارات اسلامي، 1358، ص 13-15.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
--    اسدآبادي، ميرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدين اسدآبادي'''''. ص 38-39.
--    واثقي، صدر. '''''سيد جمال‌الدين حسيني پايه‌گذار نهضت‌هاي اسلامي'''''. ص 175-158.
--  اسدآبادي، ميرزا لطف‌الله. '''''شرح حال و آثار جمال‌الدين اسدآبادي'''''. ص 53-54.
--  '''''سه رساله دربارة زندگي سيد جمال‌الدين اسدآبادي'''''. به كوشش هادي خسروشاهي، تهران: كلبة شروق، 1379، ص 223.
--  '''''مجموعة اسناد و مدارك چاپ شده دربارة سيد جمال‌الدين'''''. جمع‌آوري و تنظيم، اصغر مهدوي و ايرج افشار، تهران: دانشگاه تهران، 1342، ص 26.
-----[1].
-[2].
-[3].
+== نویسنده مقاله ==
 اکبر فلاحی