مُلَطّفه: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۲

مُلَطّفه، یا ملاطفه، در لغت به معنای نامه باریک، رقعه، نوشته مختصر، نامه خصوصی و کوچک است^[۱]. ملطّفه را نخستین بار ابوالفضل بیهقی (385-470ق / 995-1077م) در تاریخ بیهقی به کار برده است^[۲] و از این کلمه، نامه‌ای کوچک و مختصر را برای ارسال مطالب محرمانه و غالباً فوری، اراده کرده است^[۳].

از شواهد چنین بر می‌آید که وجه تسمیه این نامه‌های خرد به ملطّفه (تلطیف شده، نازک شده) این است که در وقت ارسال، آن‌ها را باریک و نازک می‌کرده‌اند تا مخفی کردن و ارسال آن آسان باشد^[۴]. در برخی منابع برای این کلمه علاوه بر معادل فارسی «نامک»، «مهرنامه» را هم ذکر کرده‌اند^[۵] و وجه تسمیه آن را این دانسته‌اند که در ابتدا به نامه‌های کوتاه و دوستانه اطلاق می‌شده است^[۱]که این معنا در متون شاهدی ندارد. در ملطّفه‌ها معمولاً عنوان ذکر نمی‌شده است^[۶]. این کلمه به صورت ملاطفه نیز به کار رفته است. اگر مندرجات ملطّفه رمزی باشد، آن را «ملطّفه معما»^[۴] و اگر امضای پادشاه بر آن درج شود، «ملطّفه توقیعی» گویند^[۷]. ملطّفه به معنی مطلق‌نامه نیز به کار رفته است^[۸].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ جوان، مریم. «ملطّفه»، در فرهنگنامه ادبی فارسی (گزیده اصطلاحات، مضامین و موضوعات ادب پارسی)، به کوشش حسن انوشه. تهران: سازمان چاپ و انتشارات، 1376، ص1266.
↑ بهار، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: امیرکبیر، 1337، ج 2، ص 305.
↑ رکنی یزدی، محمدمهدی. «دیوان رسالت و آیین دبیری از خلال تاریخ بیهقی»، یادنامه ابوالفضل بیهقی: مجموعه سخنرانی‌ها، 21 تا 25 شهریور 1349. مشهد: دانشگاه فردوسی، 1350، ص 256.
↑ ^۴٫۰ ^۴٫۱ رکنی یزدی، محمدمهدی. «دیوان رسالت و آیین دبیری از خلال تاریخ بیهقی»، یادنامه ابوالفضل بیهقی: مجموعه سخنرانی‌ها، 21 تا 25 شهریور 1349. مشهد: دانشگاه فردوسی، 1350، ص 258.
↑ پرتو، ابوالقاسم. واژه‌یاب: فرهنگ برابرهای پارسی واژگان بیگانه. تهران: اساطیر، 1373، ج3، ص 1929.
↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ذیل «ملطفه».
↑ انوری، حسن. اصطلاحات دیوانی دوره غزنوی و سلجوقی. تهران: طهوری، 1355، ص170.
↑ دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامه. ذیل «ملطفه».

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

عباس جاهدجاه

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ جوان، مریم. «ملطّفه»، در فرهنگنامه ادبی فارسی (گزیده اصطلاحات، مضامین و موضوعات ادب پارسی)، به کوشش حسن انوشه. تهران: سازمان چاپ و انتشارات، 1376، ص1266.

[2] بهار، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: امیرکبیر، 1337، ج 2، ص 305.

[3] رکنی یزدی، محمدمهدی. «دیوان رسالت و آیین دبیری از خلال تاریخ بیهقی»، یادنامه ابوالفضل بیهقی: مجموعه سخنرانی‌ها، 21 تا 25 شهریور 1349. مشهد: دانشگاه فردوسی، 1350، ص 256.

[:1-4] ۴٫۰ ^۴٫۱ رکنی یزدی، محمدمهدی. «دیوان رسالت و آیین دبیری از خلال تاریخ بیهقی»، یادنامه ابوالفضل بیهقی: مجموعه سخنرانی‌ها، 21 تا 25 شهریور 1349. مشهد: دانشگاه فردوسی، 1350، ص 258.

[5] پرتو، ابوالقاسم. واژه‌یاب: فرهنگ برابرهای پارسی واژگان بیگانه. تهران: اساطیر، 1373، ج3، ص 1929.

[6] مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ذیل «ملطفه».

[7] انوری، حسن. اصطلاحات دیوانی دوره غزنوی و سلجوقی. تهران: طهوری، 1355، ص170.

[8] دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامه. ذیل «ملطفه».

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 '''[[مُلَطّفه]]، یا ملاطفه،''' در لغت به معنای نامه باریک، رقعه، نوشته مختصر، نامه خصوصی و کوچک است<ref name=":0">جوان، مریم. «ملطّفه»، در '''''فرهنگنامه ادبی فارسی''''' (گزیده اصطلاحات، مضامین و موضوعات ادب پارسی)، به کوشش حسن انوشه. تهران: سازمان چاپ و انتشارات، 1376، ص1266.</ref>. [[مُلَطّفه|ملطّفه]] را نخستین بار ابوالفضل بیهقی (385-470ق / 995-1077م) در ''تاریخ بیهقی'' به کار برده است<ref>بهار، محمدتقی. '''''سبک شناسی'''''. تهران: امیرکبیر، 1337، ج 2، ص 305. </ref> و از این کلمه، نامه‌ای کوچک و مختصر را برای ارسال مطالب محرمانه و غالباً  فوری، اراده کرده است<ref>رکنی یزدی، محمدمهدی. «دیوان رسالت و آیین دبیری از خلال ''تاریخ بیهقی''»، '''''یادنامه ابوالفضل بیهقی: مجموعه سخنرانی‌ها، 21 تا 25 شهریور 1349.''''' مشهد: دانشگاه فردوسی، 1350، ص 256.</ref>.
-از شواهد چنین بر می‌آید که وجه تسمیه این نامه‌های خرد به [[مُلَطّفه|ملطّفه]] (تلطیف شده، نازک شده) این است که در وقت ارسال، آن‌ها را باریک و نازک می‌کرده‌اند تا مخفی کردن و ارسال آن آسان باشد<ref name=":1">رکنی یزدی، محمدمهدی. «دیوان رسالت و آیین دبیری از خلال ''تاریخ بیهقی''»، '''''یادنامه ابوالفضل بیهقی: مجموعه سخنرانی‌ها، 21 تا 25 شهریور 1349.''''' مشهد: دانشگاه فردوسی، 1350، ص 258.</ref>. در برخی منابع برای این کلمه علاوه بر معادل فارسی «نامک»، «مهرنامه» را هم ذکر کرده‌اند<ref>پرتو، ابوالقاسم. '''''واژه‌یاب: فرهنگ برابرهای پارسی واژگان بیگانه'''''. تهران: اساطیر، 1373، ج3، ص 1929.</ref> و وجه تسمیه آن را این دانسته‌اند که در ابتدا به نامه‌های کوتاه و دوستانه اطلاق می‌شده است<ref name=":0" />که این معنا در متون شاهدی ندارد. در [[مُلَطّفه|ملطّفه‌]]<nowiki/>ها معمولاً عنوان ذکر نمی‌شده است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی.''''' ذیل «ملطفه».</ref>. این کلمه به صورت ملاطفه نیز به کار رفته است. اگر مندرجات [[مُلَطّفه|ملطّفه]] رمزی باشد، آن را «ملطّفه معما»<ref name=":1" /> و اگر امضای پادشاه بر آن درج شود، «ملطّفه توقیعی» گویند<ref>انوری، حسن'''''. اصطلاحات دیوانی دوره غزنوی و سلجوقی'''''. تهران: طهوری، 1355، ص170.</ref>.
+از شواهد چنین بر می‌آید که وجه تسمیه این نامه‌های خرد به [[مُلَطّفه|ملطّفه]] (تلطیف شده، نازک شده) این است که در وقت ارسال، آن‌ها را باریک و نازک می‌کرده‌اند تا مخفی کردن و ارسال آن آسان باشد<ref name=":1">رکنی یزدی، محمدمهدی. «دیوان رسالت و آیین دبیری از خلال ''تاریخ بیهقی''»، '''''یادنامه ابوالفضل بیهقی: مجموعه سخنرانی‌ها، 21 تا 25 شهریور 1349.''''' مشهد: دانشگاه فردوسی، 1350، ص 258.</ref>. در برخی منابع برای این کلمه علاوه بر معادل فارسی «نامک»، «مهرنامه» را هم ذکر کرده‌اند<ref>پرتو، ابوالقاسم. '''''واژه‌یاب: فرهنگ برابرهای پارسی واژگان بیگانه'''''. تهران: اساطیر، 1373، ج3، ص 1929.</ref> و وجه تسمیه آن را این دانسته‌اند که در ابتدا به نامه‌های کوتاه و دوستانه اطلاق می‌شده است<ref name=":0" />که این معنا در متون شاهدی ندارد. در [[مُلَطّفه|ملطّفه‌]]<nowiki/>ها معمولاً عنوان ذکر نمی‌شده است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی.''''' ذیل «ملطفه».</ref>. این کلمه به صورت ملاطفه نیز به کار رفته است. اگر مندرجات [[مُلَطّفه|ملطّفه]] رمزی باشد، آن را «ملطّفه معما»<ref name=":1" /> و اگر امضای پادشاه بر آن درج شود، «ملطّفه توقیعی» گویند<ref>انوری، حسن'''''. اصطلاحات دیوانی دوره غزنوی و سلجوقی'''''. تهران: طهوری، 1355، ص170.</ref>. [[مُلَطّفه|ملطّفه]] به معنی مطلق‌نامه نیز به کار رفته است<ref>دهخدا، علی‌اکبر. '''''لغت‌نامه'''''. ذیل «ملطفه».</ref>.
-[[مُلَطّفه|ملطّفه]] به معنی مطلق‌نامه نیز به کار رفته است<ref>دهخدا، علی‌اکبر. '''''لغت‌نامه'''''. ذیل «ملطفه».</ref>.
+== نیز نگاه کنید به ==
+* [[وسایل ارتباط جمعی]]
+* [[کاغذ]]
 == مآخذ ==
@@ خط ۹: / خط ۱۲: @@
 == منبع اصلی ==
-دانشنامه ایران
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
 == نویسنده مقاله ==
 عباس جاهدجاه
+[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]
+[[رده:ارتباطات]]